संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) २१ मार्च हा दिवस जागतिक हिमनदी दिन म्हणून घोषित केला आहे. संयुक्त राष्ट्रांनी त्यांच्या A/RES/77/158 या ठरावात २०२५ ला आंतरराष्ट्रीय हिमनदी वर्षासह जागतिक हिमनदी दिन म्हणून घोषित केले. ते आपल्या सर्वांना येणाऱ्या पिढ्यांसाठी पृथ्वीवरील जीवन टिकवून ठेवण्यात हिमनद्यांची महत्त्वाची भूमिका जपण्यासाठी कार्य करण्यास प्रोत्साहित करते. हिमनद्या काय आहेत? हिमनदी म्हणजे प्रामुख्याने बर्फ आणि बर्फाचा एक मोठा साठा, जो जमिनीवर उगम पावतो आणि स्वतःच्या वजनाच्या प्रभावाखाली हळूहळू वाहतो. प्रत्येक खंडात हिमनद्या आढळतात. महत्त्वाचे संदेश हिमनद्या जीवनासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत - जगात २७५,००० पेक्षा जास्त हिमनद्या आहेत, ज्यांचे क्षेत्रफळ सुमारे ७००,००० चौरस किलोमीटर आहे. हिमनद्या हे महत्त्वाचे पाण्याचे तळ मानले जातात, जे सुमारे १७०,००० चौरस किलोमीटर बर्फ साठवतात, जे जागतिक गोड्या पाण्याच्या अंदाजे ७०% आहे. हिमनद्या जीवनाचे स्रोत आहेत, जे मानवांना, प्राण्यांना आणि वनस्पतींना गोडे पाणी पुरवतात. हिमनद्या हवामान बदलाचे संवेदनशील सूचक आहेत आणि वाढत्या तापमानामुळे जागतिक स्तरावर त्या मागे पडत आहेत. अनेक प्रदेशांमध्ये गोड्या पाण्याच्या पुरवठ्यासाठी पर्वतांवरील बर्फ आणि बर्फ वितळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. २ अब्जाहून अधिक लोक - चीन आणि अमेरिकेच्या एकत्रित लोकसंख्येपेक्षा जास्त - गोड्या पाण्याचा एक महत्त्वाचा स्रोत म्हणून हिमनदी आणि बर्फ वितळण्यावर अवलंबून आहेत. हिमनद्या वितळणे, पर्माफ्रॉस्ट वितळणे आणि इतर क्रायओस्फेरिक बदल नवीन धोके निर्माण करतात आणि विद्यमान धोके वाढवतात, ज्यामुळे आपत्तींचा धोका वाढतो. हिमनद्यांमध्ये सतत होणारी घट जागतिक समुद्र पातळी वाढीस कारणीभूत ठरते, आजची समुद्र पातळी १९०० च्या तुलनेत सुमारे २० सेमी जास्त आहे. हवामान स्थिर करण्यासाठी, हिमनद्या जपण्यासाठी आणि सर्वांसाठी शाश्वत भविष्य सुरक्षित करण्यासाठी हरितगृह वायूंचे प्रमाण कमी करण्यासाठी त्वरित, महत्त्वाकांक्षी कृती आवश्यक आहे. हिमनदी निरीक्षण हवामान अनुकूलन आणि शमन धोरणांसाठी महत्त्वाचा डेटा प्रदान करते आणि त्याचा विस्तार करणे आवश्यक आहे. जगभरातील अब्जावधी लोकांच्या उपजीविकेला आणि अर्थव्यवस्थेला हिमनद्या आधार देतात. हिमनदीच्या विघटनाशी संबंधित हवामान बदलाचा ध्रुवीय प्रदेश आणि जागतिक महासागरांवर गंभीर परिणाम होत आहे. युवा समावेश सामूहिक कृतीला चालना देऊ शकतो आणि पुढे जाण्याचा मार्ग दाखवू शकतो. हिमनद्यांना सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व आहे. हिमनद्या पृथ्वीच्या इतिहासाचे एक महत्त्वाचे साक्षीदार आहेत. हिमनद्यांच्या आकुंचनामुळे हिमनदीनंतरचे नवीन भूदृश्य आणि परिसंस्था उघड होतात. गायब होणाऱ्या हिमनद्यांचा पर्वतीय पर्यटनावर परिणाम होत आहे. २०५० पर्यंत सध्याच्या एक तृतीयांश ठिकाणांवरील हिमनद्या गायब होतील असा अंदाज आहे. २०२६ ची थीम - हिमनदी संवर्धन २०२६ च्या जागतिक हिमनदी दिन आणि जागतिक जल दिनाच्या जागतिक मोहिमेत, हिमनदीतील बदलांचे प्रवाही समुदाय आणि परिसंस्थांवर होणारे विविध परिणाम आणि हिमनद्या आकुंचन पावणाऱ्या किंवा गायब होणाऱ्या क्षेत्रांमध्ये पाण्याशी संबंधित अनुकूलन धोरणे विकसित करण्याची तातडीची गरज, अधिक सीमापार सहकार्य आणि समुदाय सहभाग, तसेच जीवाश्म इंधनाच्या वापरात महत्त्वाकांक्षी कपात करण्यासाठी सतत पाठिंबा यावर प्रकाश टाकला जाईल. ही मोहीम युवा प्रेक्षकांना देखील गुंतवून ठेवेल आणि क्रायोस्फेरिक सायन्सेससाठी दशकाच्या कृती (२०२५-२०३४) सह सहकार्य विकसित करेल. हिमनद्या पूर्वीपेक्षा जास्त वेगाने वितळत आहेत. ग्रह जसजसा गरम होत आहे तसतसे आपले गोठलेले जग आकुंचन पावत आहे, ज्यामुळे जलचक्र अधिक अप्रत्याशित होत आहे. अब्जावधी लोकांसाठी, वितळणाऱ्या पाण्याचे प्रवाह बदलत आहेत, ज्यामुळे पूर, दुष्काळ, भूस्खलन आणि समुद्र पातळी वाढू शकते. असंख्य समुदाय आणि परिसंस्था विनाशाच्या धोक्यात आहेत. हवामान बदल कमी करण्यासाठी आणि त्यांच्याशी जुळवून घेण्यासाठी आपण एकत्र काम करत असताना, हिमनदी जतन करणे ही सर्वोच्च प्राथमिकता आहे. हिमनदींचे पृथक्करण कमी करण्यासाठी आपण हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी केले पाहिजे. आणि, आपण वितळणाऱ्या पाण्याचे अधिक शाश्वत व्यवस्थापन केले पाहिजे. आपल्या हिमनद्या वाचवणे ही लोकांसाठी आणि ग्रहासाठी एक जगण्याची रणनीती आहे. स्रोत: संयुक्त राष्ट्रसंघ संबंधित संसाधने २०२५ हे आंतरराष्ट्रीय हिमनदी संवर्धन वर्ष