कोळसा मंत्रालयाने ४ जुलै २०२५ रोजी 'रिक्लेम' - एक सामुदायिक सहभाग आणि विकास चौकट सुरू केली. RECLAIM फ्रेमवर्क बद्दल कोळसा मंत्रालयाच्या अंतर्गत येणाऱ्या कोळसा नियंत्रक संघटनेने हार्टफुलनेस इन्स्टिट्यूटच्या भागीदारीत ही व्यापक सामुदायिक विकास चौकट विकसित केली आहे. ती विशेषतः खाणी बंद करण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे. खाणी बंद केल्याने भूदृश्य आणि स्थानिक उपजीविकेवर लक्षणीय परिणाम होतो हे ओळखून, ही चौकट दशकांपासून खाणकामांसोबत विकसित झालेल्या समुदायांसाठी न्याय्य आणि शाश्वत संक्रमण सुनिश्चित करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. खाण बंद करण्याच्या आणि बंद झाल्यानंतरच्या टप्प्यांमध्ये समावेशक समुदाय सहभाग आणि विकासासाठी हे फ्रेमवर्क एक संरचित मार्गदर्शक म्हणून काम करते. संक्रमण प्रक्रियेत समुदाय सहभाग संस्थात्मक करण्यासाठी हे एक व्यावहारिक, चरण-दर-चरण दृष्टिकोन प्रदान करते. या चौकटीला भारतीय संदर्भानुसार तयार केलेल्या कृतीयोग्य साधनांचा, टेम्पलेट्सचा आणि फील्ड-टेस्ट केलेल्या पद्धतींचा संच समर्थित आहे. लिंग समावेशकता, असुरक्षित गटांचे प्रतिनिधित्व आणि पंचायती राज संस्थांशी संरेखन यावर विशेष भर दिला जातो, जेणेकरून संक्रमण न्याय्य आणि स्थानिक पातळीवर संबंधित असेल याची खात्री केली जाईल. शेवटी, रिक्लेम फ्रेमवर्क खाण समुदायांसाठी एक अखंड आणि लवचिक संक्रमण सुलभ करण्याची आकांक्षा बाळगतो - विश्वास, पर्यावरणीय पुनर्संचयित आणि दीर्घकालीन सामाजिक-आर्थिक कल्याण यावर आधारित.