शेती

कृषी यशोगाथा

शाश्वत शेती 

जलयुक्त शिवारची 59 गावे शंभर टक्के वॉटर न्युट्रल

/agriculture/याहा-मोगी-माता-स्थानिक-बियाणे-संवर्धन-समिती

यहा मोगी माता स्थानिक बियाणे संवर्धन समिती, धडगाव, महाराष्ट्र ही वनस्पती जीनोम सेव्हियर कम्युनिटी अवॉर्डी आहे.

/agriculture/936947924940-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात शेती व त्या संबंधी व्यवसाय यासंबंधी माहितीपटांची माहिती दिलेली आहे.

या विभागात पिक उत्पादनाच्या तंत्रज्ञाना बद्दल माहिती उपलब्ध आहे. यात पिकांचे उत्पादन कशा पद्धतीने वाढवता येईल, कुठल्या पद्धतीने पिके घ्यावीत, पिकांच्या योग्य वाढीचे तंत्रज्ञान कोणते, योग्य जमीन, हवामान याबद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

/agriculture/हवामान-बदलाशी-जुळवून-घेणे-महाराष्ट्रातील-कुंभारवाडी-गावात-पीक-विविधता

महाराष्ट्रातील कुंभारवाडी येथील शेतकऱ्यांना, वाढत्या अनियमित हवामान परिस्थितीचा सामना करावा लागत होता, त्यांनी त्यांच्या पिकांमध्ये विविधता आणून यशस्वीरित्या अनुकूलन केले. या धोरणामुळे दुष्काळाच्या वर्षातही जोखीम कमी झाली, घरगुती अन्न सुरक्षा सुनिश्चित झाली आणि उत्पन्न मिळाले, जे योग्य विकास कार्यक्रमांद्वारे समर्थित असताना शेतकऱ्यांच्या लवचिकतेवर प्रकाश टाकते.

/agriculture/91c932-935-92e943926-93890292793e930923

या विभागात जल व मृद संधारणा ची माहिती व पाणलोट क्षेत्र विकास म्हणजे काय? याबद्दल माहिती दिली आहे.

/agriculture/हवामान-अंदाज-आणि-पीक-नियोजनातील-स्थानिक-ज्ञानामागील-विज्ञान

 हा पेपर स्थानिक ज्ञानावर आधारित पारंपारिक हवामान अंदाज पद्धती आणि पीक नियोजनासाठी आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनांचा छेदनबिंदू शोधतो, शाश्वत शेतीसाठी, विशेषतः भारतातील पाण्याच्या कमतरतेच्या प्रदेशांमध्ये, दोन्ही एकत्रित करण्याचे मूल्य अधोरेखित करतो. यशस्वी जलसंपत्ती व्यवस्थापन आणि हवामान बदलाशी जुळवून घेण्यासाठी महत्त्वपूर्ण धोरणे म्हणून समुदाय एकत्रीकरण आणि पाणी बजेटिंगवर या अभ्यासात भर देण्यात आला आहे. 

/agriculture/मोती-बाजरी-लागवड-उपयोग-आणि-पौष्टिक-मूल्य

आफ्रिका आणि भारतात उगवले जाणारे दुष्काळ सहन करणारे धान्य पीक, मोती बाजरी हे एक मुख्य अन्न आणि पशुखाद्य आहे, जे त्याच्या पौष्टिकतेसाठी आणि शुष्क प्रदेशांना अनुकूलतेसाठी मौल्यवान आहे. चालू संशोधन त्याचे लवचिकता आणि पौष्टिक गुणधर्म वाढविण्यावर लक्ष केंद्रित करते.

/agriculture/आंतरराष्ट्रीय-चहा-दिन

 दरवर्षी २१ मे रोजी आंतरराष्ट्रीय चहा दिन साजरा केला जातो. 

या विभागात वेगवेगळ्या कृषी संबधीत माहिती पुरवणारया संस्था,  कृषी संस्था, पशु संवर्धन आणि मत्स्यव्यवसाय उद्योग,   कृषी विज्ञान केंद्रे , नवप्रवर्तक शेतकरी,  शेतीविषयीचे  पोर्टल्स,  संबधित मंत्रालये, व्यापारी मंडळ याविषयीची माहिती आणि संपर्क तपशील  दिला आहे.

या विभागात शेती पूरक असलेले इतर व्यवसायांची माहिती देण्यात आली आहे. जसे रेशीम पालन, मधमाशी पालन, परसबाग, मशरूमचे उत्पादन, फळांची व फुलांची प्रकिया उत्पादने इ. माहिती देण्यात आली आहे.

मत्स्य व्यवसाय चिकाटीचा पण सोप्या स्वरूपाचा व्यवसाय आहे. वेगवेगळ्या पद्धतींनी हा व्यवसाय करता येतो. या विभागात या व्यवसायाविषयी तसेच  मासे किती प्रकारचे असतात, शेततळ्यात मासेमारी कशी करावी या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

वरील विषयाव्यतिरिक्त येणारी शेतीविषयक माहिती या विभागात दिली आहे

शेती गुंतवणूक या विभागामाद्धे शेती अवजारे व उपकरणे, खते व कीटक नाशके, बी बियाणे, सिंचन पद्धती, हरितगृह इ. बद्दलची उपयुक्त माहिती दिलेली आहे.

या विभागात शेती आणि शेतीआधारित उपक्रमावर पतपुरवठा आणि विमा योजनांविषयी माहिती दिली आहे

/agriculture/फॉक्सटेल-बाजरी-इतिहास-वैशिष्ट्ये-लागवड-आणि-उपयोग

फॉक्सटेल बाजरी हे एक वार्षिक गवत आहे, जे चीनमध्ये उगम पावते, अन्न आणि खाद्यासाठी लागवड केले जाते, दुष्काळ सहनशीलता आणि पौष्टिक मूल्यासाठी ओळखले जाते. ते जागतिक स्तरावर वापरले जाते, विशेषतः आशिया आणि आफ्रिकेत, आणि हवामान बदल आणि कीटकांच्या आव्हानांना तोंड देते.

शेतीसाठी महत्वाचे असलेला व्यवसाय म्हणजे पशुपालन,  पशुपालन कसे करावे, पशूंची काळजी कशी घ्यावी, त्याचे आजार व औषधे कोणती याबद्दल या विभागात माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात शेती, फळबागा, पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, ग्रामविकास इत्यादींविषयी धोरणे आणि योजनांविषयी माहिती यामध्ये दिली आहे.

/agriculture/best-practices/93593e935930-92e93e91d902-90f91593092d930-90992494d92a92894d928-92494d92f93e91a902-93293e91693e935930-1

सौर कृषि पंपामुळे शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी चांगली सुविधा उपलब्ध झाली आहे.

/agriculture/best-practices/90591693f932-92d93e93092494092f-915943937940-93593e939924942915-915949932-93894790291f930-92890292c93094d938-18001804200-90692393f-14488-90992694d200c91893e91f928

लॉकडाऊन सुरु असतांना, नाशवंत कृषी उत्पादनांच्या आंतरराज्यीय वाहतुकीत काही अडथळे किंवा समस्या आल्यास, त्या सोडवण्यासाठी 18001804200 आणि 14488 हे दोन संपर्क क्रमांक यावेळी सुरु करण्यात आले. 

/agriculture/best-practices/विकसित-कृषी-संकल्प-अभियान

विकसित कृषी संकल्प अभियान हे संशोधन आणि तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी एक देशव्यापी मोहीम आहे.

/agriculture/best-practices/92e93993f93293e-93694792491594d92f93e91a940-92b93f92893f91594d938-91593993e923940

जिद्द, चिकाटी व मेहनतीने प्रतिकूल परिस्थितीमध्‍ये धोक्‍यात आलेल्‍या शेती व्‍यवसायात आश्‍चर्यकारक प्रगती घडवून आपला विकास साधून मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांसाठी एक आदर्श निर्माण केला आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92a93e93090292a93e93093f915-91c94d91e93e92893e91a93e-90992a92f94b917-915930942928-92694193794d91593e93393e935930-915947932940-92e93e924

केरळमधल्या पलक्क्ड जिल्ह्यातलं एरिमायूर खेडं. त्याजवळच्या पदयेत्ती वाडीची ही कथा. भात हे तिथलं मुख्य पीक. ह्या वाडीवर ६९ कुटुंबं राहतात 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93694792492493394d92f93e91a94d92f93e-92a93e92394d92f93e935930-93892e94392694d92794091a94d92f93e-92e93e93094d91793e935930

हरणखेड ता.मलकापूर येथील किरण चोपडे यांची शेततळ्याच्या पाण्यावर शेड नेट हाऊस, भाजीपाला उत्पादनासह शाश्वत सिंचनाची सुविधा.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93694792494091594d93794792494d93093e924940932-915940921-93594d92f-93593894d92593e92492a92893e938-92a94192893094d92a93093f92d93e93793f924-915930923947

आंध्रप्रदेशच्याप खम्मम जिल्ह्याचतील पुनुकुला गांवाने पाच वर्षांच्यान काळात (1999-2003) स्व्त:ला कीटकनाशकांच्या वापरापासून प्रयत्नपूर्वक मुक्त कसे केले त्या ची ही गोष्ट1 आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90992494d91594393794d91f-93594d92f93593894d92593e92a92891a-920930932947-92f93693894d935940-91f94b92e94591f94b-93694792494091a93e-92a93e92f93e

सातारा जिल्ह्यातील जखीणवाडी (ता. कराड) येथील आनंदराव व शिवाजी भानुदास पाटील या दोघा बंधूंनी टोमॅटो पिकातील सातत्यपूर्ण चांगल्या व्यवस्थापनातून शेतीत प्रगतीचा सुगंध निर्माण केला आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92a93e923940-91f90291a93e908924-90692693f93593e938940-92493094192393e928947-92b941932935932940-92a92a90891a940-92c93e917

संकटाशी जिद्दीने सामना केला तर एक वेगळा इतिहास निर्माण होऊ शकतो याचे उदाहरण म्हणजे विक्रमगडचे किरण तुंबडा. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93893991593e93094d92f93e92494292891a-93994b908932-93693e93694d200d935924-936947924940-93593f91593e938

गेल्या २२ वर्षांत भारत आणि इस्रायलमधील व्यापार संबंध अधिक दृढ झाले आहेत. त्यामध्ये कृषी क्षेत्राचा वाटा महत्त्वाचा आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90993893e91a94d92f93e-92e93e93291793e93593e924-93994b92494792f-91593e93093294d92f93e91a940-91791f936947924940

सातारा जिल्ह्यात ऊस पट्ट्यातील मालगावमधील काही शेतकरी भाजीपाला पिकांच्या गटशेतीकडे वळले आहेत. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92f94b91794d92f-92893f92f94b91c92893e924942928-93893e927932940-91a93e90893594d91c-92d93e91c94091a940-92893f93094d92f93e92491594d93792e-936947924940

हरितगृहामध्ये नावीन्यपूर्ण परदेशी भाजीची प्रायोगिक लागवड करत शिरोळ (जि. कोल्हापूर) येथील गणपतराव पाटील यांनी त्याची निर्यात केली आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93891c940935-938941926943922-92e93e924940-92893f93094d92e93f924940924942928-93293e91694b-93294b91593e90291a940-93894193091594d93793f924-90592894d92893e91a940-93992e940

अमृत माती नवीन खत वापरल्याने अनेक शेतकरयांना आपल्या मातीचा कस परत आणता आला आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92093f92c915-93893f90291a928-90691a94d91b93e92692893e924942928-91c917935932940-92e94b93890292c94091a940-92c93e917

अरगडेगव्हाण (ता. घनसावंगी) येथील शेतकरी अच्युतराव शंकरराव शिंदे यांनी काटेकोर पाणी व्यवस्थापन, आच्छादनातून मोसंबी बागा जगविण्याचा चांगला प्रयत्न केला आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e94190292c90891a94d92f93e-92b93e93894d91f-93293e90792b-92a94791594d93793e-91594b91592393e924940932-936947924940928947-92693f932947-93892e93e92793e928

मुंबईतील नोकरी सोडून गोविंद चाळके कोकणात शेती करण्यासाठी आले. आता ते तिथेच स्थिरावले आहेत. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92b941932936947924940924942928-92693093593393293e-90693094d92593f915-92a94d93091792494091a93e-938941917902927

विदर्भाच्या शिवारात प्रयोगशीलतेचे वारे वाहू लागले आहेत. टाकळी पोटे (ता. जि. अकोला) येथील विठ्ठल पोटे यांचाही अशाच प्रयोगशील शेतकऱ्यांत समावेश होतो. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e93e92392694793693e924-93694792492493394d92f93e924942928-92b941932935932940-92193e93393f90292c92c93e917

सांगली जिल्ह्यातील आटपाडीत पाऊस पडतो तो परतीचाच. माणदेश तोपर्यंत बऱ्यापैकी माळरान असते.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92c91f93e91f94d92f93e91a940-92b93e92f92694d92f93e91a940-91593093e930-936947924940

बार्शीटाकळी व तेल्हारा जि. अकोला तालुका प्रयोगशील शेतक-यांचा म्हणून ओळखला जातो. तालुका आणि परिसरातील शेतकरी नवनवीन संकल्पना व बदल स्वीकारून शेतीत नेहमी काहीतरी प्रयोग करण्याचा सोयाबीन, उडीद, गहू व हरभरा इ. पिके घेतात.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92a94d93092f94b917936940932-93694792491594d92f93e91a940-936947924940-92c928932940-92a94d93092f94b91793693e93393e

खरीप हंगामात भातशेती व रब्बी हंगामात कडधान्य व भाजीपाला हे समीकरण बदलण्याचा प्रयोग पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यामधील मुसारणे गावातील परशुराम कृष्णा पाटील या प्रयोगशील शेतकऱ्याने केला आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92694193794d91593e933940-91c924-92493e93294191594d200d92f93e924-92693093593392494b92f-92e94b91794d92f93e91a93e-938941917902927

व्यापाऱ्यांशी निश्‍चित दर बांधून घेतले आर्थिक उत्पन्न वाढवले दुष्काळात महिलांना दिला रोजगार 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90692693f93593e938940-93593e915940-92a93093f93893093e924-92b941932935932940-92a94d93092d93e92493e908902928940-936947924940

नगर जिल्ह्यातील वाकी या आदिवासी गावात प्रभाताई फलके यांनी आपल्या पावणेचार एकर शेतीची जबाबदारी समर्थपणे पेलली आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90992494d92a93e92692893593e92294091a947-90992694d92693f93794d91f-92094793593f928-915947932940-91592a93e93694091a940-936947924940

शेतीचा व्यासंग जपणाऱ्या वर्धा जिल्ह्यातील तिगावच्या प्रशांत इंगळे यांनी पीक व्यवस्थापन सुधारणेच्या बळावर कापसाची उत्पादकता वाढवण्याचा प्रयत्न केला आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/915947935933-90592194091a-90f91593091a-936947924940-90992494d91594393794d91f-92893f92f94b91c92893e924942928-915947932940-92f93693894d935940

तुमचे पीक नियोजन चांगले असेल आणि सकारात्मक वृत्ती ठेवून कष्टाने सर्व साध्य करण्याची तयारी असेल, तर छोट्या क्षेत्रातूनही शेती आणि पर्यायाने उत्तम जीवन जगता येते.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92b93392c93e917-92c939930932940

शरद शेळके या सुशिक्षित शेतकऱ्याची यशोगाथा. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91593e91f94791594b930-936947924940

नव्या तंत्रांचा वापर करून आणि प्रत्यक्ष शेतांमधली माहिती गोळा करून योग्य वेळी, योग्य ठिकाणी, योग्य अशी गोष्ट करणे याला काटेकोर शेती म्हणतात. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90991a94d91a93693f91594d93793f924-92493094192393e90291a94d92f93e-92e926924940928947-90692693f93593e938940902928940-91892193593f932940-92a94d93091792494091a940-92f93694b91793e92593e

ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासी शेतकऱ्यांना गटाद्वारे एकत्र आणून सेंद्रिय शेती व त्याची बाजारपेठ सुकर करण्याचे मोफ्का व डॉ. ढवळे ट्रस्ट यांच्या माध्यमातून झालेले प्रयत्न यशस्वी झाले आहेत.  

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e93993e93093e93794d91f94d93093e924-91691c942930-93293e91793592194091a93e-92f93693894d935940-92a94d93092f94b917

विषेशतः विदर्भातील शेतीकडे शेतकरी तोट्याचा व्यवसाय म्हणुन पाहतो व आधुनिक शेती करण्याचे धाडस करण्यासही मागेपुढे पाहतो. शेती परवडत नाही, त्यामुळे विदर्भात शेतकरी आत्महत्याचे प्रमाण जास्तच आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92493f91691f-92e93f93091a940928947-90692393293e-91c94093592893e924-91794b92193593e

विदर्भ, मराठवाडा आणि आंध्र प्रदेशच्या सीमारेषेवर वसलेल्या लिंगी गावातील श्रीनिवास सिंगडवार गेल्या दहा वर्षांपासून मिरचीची शेती करतात.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93891a93f928928947-915947932947-93694792494092491a-91593093f905930

वाशीम जिल्ह्यातील शिरपूर (जैन) येथील सचिन सारडा यांच्यावर पडलेली शेतीची जबाबदारी ते वडिलांइतकीच प्रयोगशीलतेने पार पाडत आहेत.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e94193293e902928940-92c92893593294793294d92f93e-92c93e91794091a94d92f93e928947-91694792194d92f93e91a93e-91a94793993093e92e94b93993093e91a-92c92693293293e

बालिया घाटीचा परिसर पूर आणि दुष्काळ ह्या दोन्ही नैसर्गिक आपत्तींना आलटून-पालटून तोंड देत असतो. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91c93391793e935-91c93f93294d93994d92f93e924940932-92a93e925930940-935-93893e92e928947930-92f93e-91793e93593e90291a947-93694792494093693f93593e930-93894192e93e930947-1500-93994791594d200d91f930-92e93e92494d930-92494d92f93e924940932-10-91f91594d915947

जळगाव जिल्ह्यातील पाथरी व सामनेर या गावांचे शेतीशिवार सुमारे 1500 हेक्‍टर. मात्र त्यातील 10 टक्के क्षेत्र निव्वळ डोंगरमाथ्याचे व खडकांनी व्यापलेले. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90593294d92a-91c93e917947924-93593094d93792d930-92493e91c93e-93894790292694d93093f92f-92d93e91c94092a93e93293e

पुणे येथील राजलक्ष्मी भोसले यांनी आपल्या 35 गुंठे क्षेत्रात वर्षभर विविध भाजीपाला व फळे उत्पादित करण्याचे उत्कृष्ट नियोजन व व्यवस्थापन केले आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e93293e-90992e917932947932940-93894790292694d93093f92f-936947924940

वसुधा सरदार गेली अनेक वर्षे सेंद्रिय शेती करत आहेत. मुख्य म्हणजे त्यापलीकडे जाऊन खेडी-शहरं, उत्पादक-ग्राहक हे दुवे सांधण्याचा प्रयत्न त्या ‘सेंद्रिय सेतू’ या त्यांच्या संघटनेच्या माध्यमातून करत आहेत.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91594d93793e93092f94191594d924-91c92e93f928940935930-2013-93894192c93e92d941933-936947924940

जळगाव जिल्ह्यातील तापी नदीवरील हतनूर धरणाच्या बॅक वॉटरमुळे मोठ्या प्रमाणावर जमीन ही क्षारयुक्त झाली आहे. परिणामत: त्या जमिनीवर शेती करणे हे आर्थिकदृष्ट्या परवडत नाही.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e93e917947932-92494d92f93e93293e-936947924924933947-92f94b91c928947924-91c93391793e935-91c93f93294d93994d92f93e91a940-90691893e921940

मागेल त्याला शेततळे योजना शेतकऱ्यांना संजीवनी.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/915943937940-93593f92d93e91793e91a94d92f93e-92a94d93092f92494d92893e928947-92d93e935932940-91793e93593e924-93092c94d92c94091a93e-92c939930

कृषी विभागामार्फत एकात्मिक पाणलोट व्यवस्थापन कार्यक्रम आणि कोरडवाहू क्षेत्र विकास योजना राबविल्याने शेती उत्पादन पद्धतीत बदल घडवून आणल्याने परिसरात प्रथमच रब्बीचे पीक बहरलेले दिसत आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91593e92a942938-924947-91c94d93593e93094092a93094d92f902924-92a93094d92f93e92f940-936947924940-92a92694d927924940

रायचूर जिल्ह्यातील नागलापूर गावातील बसवराजप्पा या 38 वर्षीय शेतकर्याने  पर्यायी शेती पद्धतीचा वापर करून  कशाप्रकारे किफायतशीर  उत्पन्न घेतले याची माहिती दिली आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91a93f915942-92c93e91793e90291a94d92f93e-92a94192893094191c94d91c94093592893e924942928-93593e922932940-91794192393592494d92493e-90592894d200c-90992494d92a93e926928

डहाणू व घोलवड (जि. ठाणे) या चिकूच्या आगारात पूर्वी प्रति झाड 300 किलोपर्यंत चिकूचे उत्पादन घेतले जायचे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91594b93092193593e939942-936947924940924-92b93e92f926947936940930-91593e92a942938-92a93f915-91894792394d92f93e93893e920940-92a93094d92f93e92f940-936947924940-92a92694d927924940

रायचूर जिल्ह्यातील गधर गावातील प्रताप रेड्डी या 3५ वर्षीय शेतकर्याने  पर्यायी शेती पद्धतीचा वापर करून  कशाप्रकारे कोरडवाहू शेतीत  किफायतशीर  कापसाचे उत्पन्न घेतले याची माहिती दिली आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93694790292194793593e92194091a94d200d92f93e-92e93e93393e93093e92893e935930-93092c94d200d92c94091a940-93993f93093593e908

जलयुक्‍त शिवार अभियानाच्‍या माध्‍यमातून टँकरवर अवलंबून असलेल्‍या शेंडेवाडी गावची जलस्वयंपूर्ण गावाकडे वाटचाल सुरू आहे. गावशिवारातील विहिरी पाण्‍याने तुडुंब भरल्‍या असून त्‍यामुळे आता अधिक उत्पन्न देणाऱ्या पिकांकडे शेतकऱ्यांचा कल वाढला आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91592e940-91593e93293e93592794091a940-92a93f915947-918947924-50-91794190292094d92f93e902924-91593f92b93e92f924936940930-936947924940

विहे (ता. पाटण, जि. सातारा) येथील राजेंद्र देशमुख यांनी केवळ 50 गुंठ्यांतून आर्थिक उत्पन्न वाढविताना कमी कालावधीत येणाऱ्या पिकांचा आधार घेतला आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/कांदा-गहू-लसूण-चला-शेती-करूया-कसून

कांदा- मुळा- भाजी, अवघी विठाई माझी या पंक्‍ती शेतीत अवतरल्‍या तर ? होय कोपरगाव तालुक्‍यातील जेऊरकुंभारी येथील दिलीप दत्‍तात्रय शिंदे यांनी हे प्रत्‍यक्षात आणून दाखवलंय.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93694792492493394d92f93e928947-92693f932947-92794893094d92f-91f90291a93e908924939940-93694792494093293e-92e93f93393e932947-93894d92594893094d92f

थोडी मेहनत, थोडे नियोजन व थोडे मार्गदर्शन या त्रिसुत्रीतून केलवड (ता. राहाता) येथील शिवाजी वाघे यांची भाजीपाल्याची शेती बहरली.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90692393f-92a93e935932947-93694792493e915921947-935933942-93293e917932940

नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील साधारण अकराशे लोकसंख्येचे पुनर्वसन झालेले ‘आव्हाटे’ गाव. गावातील 80 ते 85 टक्के नागरिक आदिवासी शेतकरी कुटुंबातील आहेत.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/939933926-93293e917935921940924942928-93893594d200d93593e-93293e91693e91a947-90992494d200d92a93e926928

कुडाळ तालुक्‍यातील नारुर येथील संजय मेस्‍त्री या शेतक-याची हळद लागवडीतील यशोगाथा सर्वांना प्रेरणादायी ठरणारी आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92d93e91c93e935933-93593f930939940924-90992494d92492e-936947924940

चिपळूण तालुक्यातील राजाराम मोरे या रामपुर गावातील शेतकर्याने  कोकणातील प्रचलित पद्धतीने म्हणजे 'भाजावळ' न करता  भात व नाचणी चे यशस्वी उत्पन्न कसे घेतले याची माहिती यामध्ये दिली आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92b93393e90291a94d92f93e-92594791f-93993e92493593f91594d93094092494292891a-936947924940-915947932940-91593f92b93e92f924936940930

शेतकऱ्यांनी शेतीमाल पिकविण्याबरोबर विक्रीचे तंत्रही अवगत केले तर त्यांचा फायदा अधिक वाढण्याची संधी असते.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/'दुर्मिळ'-ते-तून-'मुबलक'-ते-कडे

अगदी सक्षमपणे केलेल्या जलसंधारणामुळे कृष्णा देहारिया गावातल्या लोकांनी आपल्या पाण्याची सध्याची गरज तर भागवलीच पण भविष्यातील पाण्याच्या गरजेची सोय करून ठेवली.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91793e90291792894793093593e93894092f93e902928940-915947932940-91c93293890291591f93e935930-92e93e924

कायम दुष्काळाच्या झळ सोसणाऱ्या गांगनेर (ता. मौदा, जि. नागपूर) गावाने हाच विश्‍वास आपल्या कामातून निर्माण केला आहे. सामूहिक प्रयत्नांतून येथील गावकऱ्यांनी जलसंकटावर मात केली आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91692191593e933-91c92e93f928940924939940-92b93392c93e917-90690292493092a93f91593e924942928-915947932940-936947924940-92f93693894d935940

काऊरवाडी-ईजारा (जि. यवतमाळ) येथील शिवशंकर वाटोळे यांची मिश्र शेती ठरली फायद्याची 
 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91c93292f94191594d92492e941933947-93593e921940-91793e93591a947-93693f93593e930-92c939930932947

कृषि विभागासह विविध विभागांनी जलयुक्त शिवार योजनेत केलेली कामे आणि त्याला ग्रामस्थांच्या उत्स्फूर्त लोकसहभागाची मिळालेली साथ यामुळे कळवण तालुक्यातील वाडी गाव टँकरमुक्त झाले असून 212 हेक्टर क्षेत्रात रब्बीची लागवड देखील झाली आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/915943937940-93593f91c94d91e93e928-91594790292694d93093e91a940-93291594d937935947927915-91491c93e930947-92c901915

भंडारा जिल्ह्यातील साकोली कृषी विज्ञान केंद्रातील औजारे बँक माहिती.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92194d93093e92f93594d939930-928947-93694b92793293e-92f93693894d935940-936947924940915921947-91c93e92393e93093e-93093894d92493e

सुमारे वीस वर्षे विविध वाहनांवर चालकाची चाकरी केल्यानंतर गावामध्येच पिकअप गाडी घेऊन टोमॅटो वाहतुकीचा व्यवसाय सुरू केला.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/936940930-92793e930947928947-936947924-92b941932932947

ग्रामविकासासंबंधी विविध पुरस्कार प्राप्त झालेल्या रत्नागिरी जिल्ह्यात गुहागर तालुक्यातील या गावाने शासकीय योजना + लोकसहभाग = विकास हे सूत्र यशस्वीपणे अंमलात आणले आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91c94b90292793391693f90292194091a94d92f93e-92493094292393e928947-92a94993293f93993e90a93892e927942928-92e93f93393593293e-93293e91694b90291a93e-92b93e92f92693e

राष्ट्रीय फलोत्पादन अभियानातून तेजोमय घाडगे यांचा तेजस्वी प्रवास.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e93e92694d92f93e93391a94d92f93e-93693f93593e93093e924-92194b93393e-92a92694d927924940928947-90692493e-90f915930940-93893594d93593e936947-91f928-90993893e91a947-90992494d92a92894d928

गतवर्षीच्या सप्टेंबर महिन्यात डोळा पद्धतीने उसाची रोपे लावून लागण केली. मात्र यासाठी त्यांनी कृषी विभागाच्या शाश्वत ऊस उत्पन्न तंत्रज्ञान अभियानाचा अवलंब केला.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91c92e93f92894093293e-915947932947-93694d93094092e902924

सकस, दर्जेदार अन्न शेतीतून पिकवण्याच्या दृष्टीने सायने (ता. मालेगाव, जि. नाशिक) येथील जितेंद्र कुटुमुटिया यांनी आपली जमीन सेंद्रिय कर्ब, लाभदायक जिवाणू व सुपीक घटक यांनी श्रीमंत केली आहे.  

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/sr-(धानाच्या-वाढीव-उत्पादनाची-पद्धत)–-क्रांती-धान(तांदूळ)-क्रांती

नवीन शोध टिकवायचा असेल तर त्याला आधाराची गरज असते . तोच छोटा शोध मग क्रांती मध्ये रुपांतरीत होतो.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91c93292f94191594d924-93693f93593e93091a940-59-91793e935947-93690292d930-91f91594d915947-93594991f930-92894d92f94191f94d930932

दुष्काळावर मात करण्यासाठी सुरु केलेल्या जलयुक्त शिवार योजनेचे दृष्य परिणाम दिसायला आता सुरुवात झाली आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91793e93593093e928-91c94d93593e93094091a93e-92a94d93092494d92f91594d937-936947924940935930-90592894b91693e-92a94d93092f94b917

चांगले उत्पन्न मिळवून देणारे पीक’ म्हणून ज्वारीचे पीक पुढे येऊ शकले तर अधिक पाणी लागणार्‍या ऊस या पिकाला नक्कीच पर्याय मिळू शकेल.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92792892a924940-93892a94d91594b92493e-92a93e93093f92494b93793f915-93593f91c947924947-936947924915930940-93893f91594d91594092e

गंगटोक येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय पुष्प प्रदर्शन-महोत्सवातील भाजीपाला उत्पादन स्पर्धेत सिक्कीमच्या धनपती सप्कोता या शेतकऱ्याने दीड लाख रुपयांचे रोख पारितोषिक पटकावले. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91594b93092193593e939942-936947924940-90592d93f92f93e92893e90292493094d917924-92c94193292193e92393e-91c93f93294d93994d92f93e924940932-92293e93893e93393593e92194091a93e-91593e92f93e92a93e93291f

औरंगाबाद महामार्गावरील दुधा गावापासून दक्षिणेस s कि.मी. अंतरावर असलेल्या ढासाळवाडी (ता. जि. बुलडाणा) या गावात कोरडवाहू शेती अभियान राबविण्यापूर्वी ९० टक्के कोरडवाहू क्षेत्र होते. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92a94d93093693f91594d93792393e924942928-92a94d930917924940915921947

राष्ट्रीय फलोत्पादन अभियानाच्या माध्यमातून त्यांनी 30 गुंठे क्षेत्रावर मोठे पॉलिहाऊस उभारले. त्यात शिमला मिरचीचे उत्पादन करण्यास त्यांनी सुरूवात केली.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/देशी-तांदुळाचे-पुनरागमन

सहजा समृद्ध, सेंद्रिय शेतकऱ्यांचे  एक संघटन , ज्याने एका दशका अगोदर शाश्वत शेतीच्या कल्पना, बियाणे  आणि ज्ञानाच्या देवान घेवाणाची मुहूर्तमेढ रोवली. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e94b91793093e-92b94193293293e

आदिवासी भागात शेती करण्याची जिद्द उराशी बाळगून मोगरा फुलविल्याचे काम ठाणे जिल्ह्यातील विक्रमगड तालुक्यातील ओंदे जवळ वाकुडपाडा या इथल्या कैलास मेहता यांनी केली आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92694193094d91792e-92194b90291793093e933-91793e93593e902924940932-93694792491594d92f93e90291a940-92a94d930917924940915921947-93593e91f91a93e932

शेतीतील सुधारित तंत्रज्ञान त्यातून शेतकऱ्यांना उपलब्ध झाले, दुधाळ जनावरांच्या सुधारित जाती उपलब्ध झाल्या. शेताच्या बांधापर्यंत पाणी पोचले. त्यातून पीकपद्धती विस्तारता आली. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90f938-906930-90692f-92a92794d200d926924940-938902918928-92d93e924-93293e917935921

या विभागात मौजे पळसुंदे, तालुका अकोले जिल्हा  अहमदनगर एसआरआय (सघन) पध्‍दतीने भात लागवड करून भरगोस उत्पादन मिळाल्याबद्दल दिले आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93694792491594d92f93e902928940-93894d92593e92a932940-91590292a928940-93593f91594d930940-93594d92f93593894d92593e-915947932940-93891594d93792e

आज संघटित होऊन एकमेकांना सहकार्य करून शेतकऱ्यांमध्ये आपुलकीची भावना निर्माण करणे गरजेचे झाले आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93894d93592490391a-90a938-93094b92a92893f93094d92e93f924940-915930942928-93694792491594d92f93e902928940-93593e922935932947-90992494d92a93e926928

वाळवा तालुक्‍यातील (जि. सांगली) शेतकरी ऊस उत्पादनवाढीसाठी एक डोळा पद्धतीने स्वतःच रोपनिर्मिती करून लागवडीचे तंत्र वापरू लागले आहेत. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/शेतकर्‍याने-सांभाळलं-मजुरांना,-मजुरांनी-सांभाळलं-शेतीला

मिलिंद वैद्य, गाव: रीळ, तालुका, जिल्हा रत्नागिरी. या उच्च शिक्षित तरूण प्रयोगशील शेतकऱ्याने मजुरांची काळजी घेत, निसर्गाच्या लहरीपणावर मात करत, योग्य नियोजनाद्वारे सगुणा पद्धतीने भाताचे विक्रमी उत्पादन घेतले आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/शेतीत-’राम’-आहे

शेतीत ’राम’ आहे उत्तम शेती - शेतीत ’राम’ आहे! शोध सीताफळांच्या नव्या जातींचा -एकरी पाच लाख रुपयांचे उत्पन्न - ---- बार्शी तालुक्यातलं गोरमाळे गाव.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/घातखेडचे-कृषी-विज्ञान-केंद्र

अमरावती येथील श्रमसाफल्य फाउंडेशनद्वारा संचालित व भारतीय कृषी अनुसंधान परिषद नवी दिली पुरस्कृत घातखेड कृषि विज्ञान केंद्राची स्थापना १९९५ साली झाली. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/जलयुक्त-शिवार-अभियानाची-२-वर्ष

दोन वर्षात ११,४९४ गावांची निवड; साडेबारा लाख हेक्टर सिंचन क्षमता निर्माण. 


/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/शेततळ्यातील-मत्स्यव्यवसायाने-समृद्धी

नगर जिल्ह्यातील वाटेफळ गावाचा भाग तसा दुष्काळीच. पावसाचा भरवसा नाही, आसपास तलाव, कालचे नाही; त्यामुळे साहजिकच शेतीव्यवसायही बेभरवशाचा.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93894b92f93e92c94092891a947-30-91794190292094d92f93e902924-21-91594d93593f90291f932-92c94091c94b92494d92a93e926928

सांगली जिल्ह्यातील राडेवाडी (ता. पलूस) येथील तरुण शेतकरी प्रशांत भानुदास पाटील यांनी सोयाबीन शेतीत व त्यातही बीजोत्पादनात आपला हातखंडा तयार केला आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92e94193092e93e921-91c92e93f928940935930-90692493e-91a90292692893e91a93e-92a93093f92e933

सातत्याने टंचाईग्रस्त असणाऱ्या या भागात मुरमाड जमिनीवर चंदनाची लागवड हा अभिनव प्रयोग अनेकांना मार्गदर्शक ठरेल.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93894192f94b91794d92f-93594d92f93593894d92593e92a92893e924942928-906932947-92a93f91593e924-92d930940935-92f936

मौजे दरेगाव (जि. औरंगाबाद) येथील तुकाराम गायकवाड यांनी आपल्या बंधूंच्या मदतीने आले पिकाचे सुधारित व आधुनिक तंत्राने व्यवस्थापन केले. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93593e935930-92e93e91d902-90f91593092d930-90992494d92a92894d928-92494d92f93e91a902-93293e91693e935930

नवलाणेच्या आनंदा बागूलांनी ठिबक सिंचनाद्वारे साधली किमया.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91c93f93093e92f924940-93992e94092692a942930-91d93e932947-92a94993293f93993e90a93891a947-91793e935

नगर तालुक्‍यातील हमीदपूर तसे दुष्काळी गाव. पारंपरिक पिकांवर भर; पण बदलता काळ व शेती यांचा वेध घेत येथील शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन पॉलिहाऊस शेतीतून पीकबदल साधला 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/90690292493092a940915-92e93294d91a93f902917-92a92694d927924-920930932940-91592a93e93694093293e-92b93e92f926947936940930

धुळे जिल्ह्यातील कापडणे येथील प्रकाश सीताराम पाटील यांनी प्लॅस्टिक आच्छादनावर कलिंगड, त्यानंतर त्याच मल्चिंगवर कपाशी, शून्य मशागत व त्या शेतात कलिंगडाचे आंतरपीक घेण्याचा प्रयोग केला.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/936947924924933947-90691a94d91b93e92692893e924942928-91c92a932940-92193e93393f90292c93e91a940-92c93e917

दुधड (जि. औरंगाबाद) येथील नारायण चौधरी यांनी बाजारपेठेची गरज आणि आर्थिक नफा लक्षात घेऊन डाळिंबाची लागवड केली.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/समूह-शेतीमधून-बदलले-सुकळी

अकोट तालुक्यातील सुकळी हे गाव सातपुड्याच्या पायथ्याशी असणारे एक सामान्य शेतकरीबहुल गाव. सातपुड्याच्या पायथ्याशी असल्यामुळे सुपीक जमिनीचा प्रदेश. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/92a93e92393294b91f-93593f91593e93893e91a940-93893e925-90592894d-928917926940-92a93f91593e90291a940-91593e938

गोंदिया जिल्हा धानाचे कोठार म्हणून ओळखला जातो. येथील शेतकरी आधुनिक व पारंपरीक पद्धतीने खरीप हंगामात धानाचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतात. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93893f92894d92893092e927940932-91793e93593e90291a940-93593e91f91a93e932-91c93f93093e92f924940915921942928-92c93e91793e92f924940915921947

नाशिक जिल्ह्यात सिन्नर तालुक्‍यातील लोणारवाडी, भाटवाडी, वडगाव, बेलांबा सिन्नर आणि टेंभुरवाडी ही पाच गावे वर्षानुवर्षे दुष्काळाच्या छायेत राहिली. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/91c93293894d200d93592f90292a94293094d923-90991594d200d91592191793e935-91c93292f94191594d200d924-93693f93593e930-90592d93f92f93e92893e91a947-92f936

जलयुक्‍त शिवार अभियानाच्‍या माध्‍यमातून टँकरवर अवलंबून असलेल्‍या उक्‍कडगावात केलेला जलसंवर्धनाचा प्रयत्न उक्‍कडगावला जलस्वयंपूर्ण करण्यात मोलाचा ठरला आहे. 

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture/93894192793e93093f924-92490292494d93093e91a94d92f93e-93593e92a93093e924942928-92c93993093293e-92a93e92892e93393e

सातारा जिल्ह्यातील आर्वी (ता. कोरेगाव) गाव जुनवाण पानाच्या अरब देशातील निर्यातीसाठी प्रसिद्ध आहे.

/agriculture/best-practices/sustainable-agriculture

या विभागात विविध शास्वत शेती पद्धतीद्वारे शेती उत्पादनात  कशा प्रकारे फायदा झाला याच्या काही यशोगाथा दिल्या आहेत.  

या विभागात कृषी बरोबरच पशुपालन, मत्स्यव्यवसाय, शेती पूरक इतर व्यवसाय या विभागातील यशस्वी झालेल्या व्यक्ती, गाव, महिला, संघटना यांची माहिती देण्यात आली आहे.