शिक्षण

आपले जग

ह्यू लाँगबोर्न कॅलेंडर

/education/भारतीय-शिक्षण-व्यवस्थेचा-आढावा-रचना,-उपक्रम-आणि-आव्हाने

सार्वजनिक आणि खाजगी संस्थांचे विविध मिश्रण असलेली भारतीय शिक्षण प्रणाली सर्व नागरिकांना दर्जेदार शिक्षण प्रदान करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. प्रगती असूनही, तिला असमान प्रवेश आणि गुणवत्तेच्या चिंतांसारख्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो, परंतु NEP 2020 आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यासारखे उपक्रम सुधारणेसाठी महत्त्वपूर्ण संधी देतात.

/education/3030-एकलव्य-stem-एज्युकेशन-ऑनलाइन-सिरीज

 3030 एकलव्य STEM एज्युकेशन ऑनलाइन सिरीज बद्दल माहिती प्रदान करते, CBSE द्वारे सेंटर फॉर क्रिएटिव्ह लर्निंग, IIT, गांधीनगर यांच्या सहकार्याने एक उपक्रम.

/education/बारा-गुंबद-मकबरा-आणि-मशीद-लोधी-गार्डन-दिल्ली

दिल्लीतील लोधी गार्डन येथील बारा गुंबद मकबरा आणि मशिदीची माहिती प्रदान करते

/education/93593f92694d92f93e92a940920947-935-92e93993e93593f92694d92f93e93292f947

या विभागात महाराष्ट्र, राष्ट्रीय व जागतिक विद्यापीठे व  महाविद्यालयांची आणि विविध शास्त्रीय व संशोधन संस्थांची  माहिती देण्यात आली आहे. 

/education/93693f91594d937923-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना तसेच इतरांना उपयोगी पडतील आशा काही माहितीपट (फिल्म) दिल्या आहेत. 

ई-मेधा (ई-मेडिकल हेरिटेज ऍक्सेशन कॅटलॉग) पोर्टल, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन मेडिकल हेरिटेज (NIIMH) बद्दल माहिती प्रदान करते, जे पारंपारिक औषधांचे शहाणपण दर्शविणारी 12,000 हून अधिक पुस्तके ऍक्सेस करण्याची परवानगी देते.

/education/93693f91594d93792393e91a93e-90592793f91593e930

या विभागात शिक्षणाच्या अधिकाराविषयी माहिती देण्यात आली आहे. यात बालकांचे अधिकार, त्या बद्दलची पुस्तिका, अंध व अपंग मुलांच्या शिक्षणाचा अधिकार या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

/education/स्वातंत्रदिन

स्वातंत्र्यदिन हा केवळ झेंडावंदन करण्याचा आणि सुट्टी उपभोगण्याचा दिवस नाही, तर तो आपल्या देशाप्रती असलेल्या कर्तव्यांची पुनर्रचना करण्याचा दिवस आहे. चला, या १५ ऑगस्टला आपण सगळे मिळून एकच संकल्प करूया ...देशाला अधिक समृद्ध, सुरक्षित आणि समतावादी बनवण्यासाठी आपण सतत कार्यरत राहू.

जय हिंद जय भारत

या विभागात शिक्षणा विषयी भारत सरकारच्या विविध योजना, कार्यक्रमांची माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात लोक सेवा आयोगाच्या परीक्षा, प्रवेश परीक्षा पदवी नंतर, १० वी नंतर, १२ वी नंतर या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/93893e93993f92494d92f93e93593f93792f940-93893094d93591593e939940

या विभागात प्रादेशिक, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय साहित्य, साहित्य प्रकार व साहित्यिकांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/पीएम-ई-विद्या

PM e-VIDYA बद्दल माहिती प्रदान करते - शैक्षणिक संसाधनांसाठी एक बहुविध प्रवेश उपक्रम.

/education/नॅशनल-कौन्सिल-फॉर-हॉटेल-मॅनेजमेंट-जॉइंट-एंट्रन्स-एक्झामिनेशन-(nchm-jee)

B.Sc च्या प्रवेशासाठी नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे आयोजित नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट जॉइंट एंट्रन्स एक्झामिनेशन (NCHM JEE) बद्दल माहिती प्रदान करते . (आतिथ्य आणि हॉटेल प्रशासन) शैक्षणिक वर्ष 2026-27 साठी नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट अँड केटरिंग टेक्नॉलॉजी (NCHM&amp;CT) शी संलग्न हॉटेल मॅनेजमेंट (IHM) संस्थेतील अभ्यासक्रम.

/education/प्रक्रिया-सुरक्षिततेतील-पदव्युत्तर-पदविका-कार्यक्रम

 कारखान्यांमध्ये कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या अपघातांना तोंड देण्यासाठी आयआयटी मद्रासने सुरू केलेल्या अशा प्रकारच्या पहिल्याच पदव्युत्तर पदविका कार्यक्रमाबद्दल माहिती प्रदान करते. 

या विभागात विविध शैक्षणिक संसाधनांच्या लिंक्स  दिल्या आहेत. 

या मध्ये विविध उपयुक्त ई- पुस्तके देण्यात आलेली आहेत. 

प्रस्तुत स्वलिखित कविता मानवी जीवनातील संवेदना, निसर्गप्रेम, आशावाद आणि सकारात्मक जीवनमूल्ये यांचे प्रभावी चित्रण करते. कवितेत भावनांची सहज अभिव्यक्ती असून, वाचकाला आत्मपरीक्षणाची आणि जीवनाकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा मिळते. साधी, ओघवती आणि अर्थपूर्ण भाषा हे या कवितेचे वैशिष्ट्य आहे.

/education/नॅशनल-इन्स्टिट्यूट-ऑफ-फॅशन-टेक्नॉलॉजी-प्रवेश-परीक्षा-2025-(niftee-2025)

नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी प्रवेश परीक्षा 2025 (NIFTEE 2025) ही नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे UG, PG आणि Ph.D मध्ये प्रवेशासाठी घेतली जाईल. शैक्षणिक सत्र 2025-26 साठी संगणक आधारित चाचणी (CBT) / पेपर आधारित चाचणी (PBT) मोडमध्ये संपूर्ण भारतातील हिंदी आणि इंग्रजी माध्यमांमधील 82 शहरांमध्ये शैक्षणिक वर्ष 2025-26 साठी कार्यक्रम.

/education/आंतरविद्याशाखीय-शिक्षण-21व्या-शतकासाठी-विद्यार्थ्यांना-तयार-करणे

आंतरविद्याशाखीय शिक्षण हे विषयांमधील संबंध वाढवून आणि जटिल, वास्तविक-जगातील आव्हानांसाठी आवश्यक असलेल्या गंभीर विचारसरणी आणि समस्या सोडवण्याच्या कौशल्यांसह विद्यार्थ्यांना सुसज्ज करून पारंपारिक, सिल्ड अभ्यासक्रमापेक्षा अधिक प्रभावी शैक्षणिक दृष्टिकोन प्रदान करते. ही समग्र पद्धत प्रतिबद्धता वाढवते, 21व्या शतकातील महत्त्वपूर्ण कौशल्ये विकसित करते आणि विद्यार्थ्यांना वेगाने विकसित होत असलेल्या भविष्यासाठी तयार करते.

या विभागात शिक्षकांसाठी शिकवणे व शिकणे, माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर, मूल्य शिक्षण, शिकवण्याच्या पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर या विषयी माहिती देण्यात आली आहे

शिक्षण क्षेत्रतील इतर माहिती

/education/ऑटोमेटेड-परमनंट-अकादमिक-अकाउंट-रजिस्ट्री

विद्यार्थ्यांसाठी ऑटोमेटेड परमनंट अकादमिक अकाउंट रजिस्ट्री (APAAR) बद्दल अधिक जाणून घ्या

या विभागात शिक्षण क्षेत्रातील यशोगाथांची माहित देण्यात आली आहे. धोरणे व योजना या विभागात शिक्षणा विषयी भारत सरकारच्या विविध योजना, कार्यक्रमांची माहिती देण्यात आली आहे

या विभागात शिशु गटातील मुलांसाठीच्या आवश्यक असणारया गोष्टीची माहिती देण्यात आली आहे. यात त्यांना आवडतील अश्या गाणी, गोष्टी, खेळ, गीते इ. ची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/93594d92f93593893e92f-92e93e93094d91792693094d936928

या विभागात औद्योगिक तंत्रज्ञानाची माहिती, शिक्षण संस्था, उद्योगधंदे व व्यवसायांची माहिती, पारंपारिक व्यवसायांची माहिती यात देण्यात आली आहे.

या विभागात शालेय शिक्षणासाठी माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर, संगणकाविषयी माहिती या विषयी माहिती देण्यात आली आहे

/education/कापड-उद्योगातील-सांडपाण्यावर-प्रक्रिया-करण्यासाठी-नवीन-तंत्रज्ञान

वस्त्र उद्योगातील सांडपाण्यावर कार्यक्षमतेने प्रक्रिया करण्यासाठी भारतीय तंत्रज्ञान संस्था मद्रास (IIT मद्रास) ने विकसित आणि वापरलेल्या प्रगत नवीन तंत्रज्ञानाची माहिती प्रदान करते.

/education/91a93e932942-91892193e92e94b921940

या विभागात चालू घडामोडी अर्थात (करंट अफेअर्स ) विषयी माहिती दिली आहे 

/education/समुद्राच्या-पाण्याचे-क्षारीकरण-करण्यासाठी-उच्च-दाब-पॉलिमरिक-पडदा

संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेने (DRDO) विकसित केलेल्या समुद्राच्या पाण्याचे क्षारीकरण करण्यासाठी उच्च-दाब पॉलिमरिक पडदा बद्दल माहिती प्रदान करते.

/education/apala-jag/93994d92f942-93293e90191792c94b93094d928-915945932947902921930

ब्रिटिश भौतिकी विज्ञ. उष्णता व ऊष्मागतिकी (उष्णतेच्या यांत्रिक व इतर प्रकारच्या असणाऱ्या संबंधांचे गणितीय विवरण करणारे शास्त्र) यांसंबंधीच्या कार्याकरिता विशेष प्रसिद्ध.

/education/apala-jag/92d94291794b932-92892694d92f93e

या विभागात नद्या, सरोवर व समुद्र यांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/apala-jag/92d94291794b932-92194b902917930-90692393f-92a93094d935924

या विभागात जगातील विविध डोंगररांगा व पर्वत रांगांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/apala-jag/92d94291794b932-93593e93393590291f-90692393f-92c94791f947

या विभागात जगातील वाळवंट आणि बेटे यांची माहिती दिली आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-2013-91793e935-936939930947-935-93093e91c94d92f

या विभागात जगातील गाव शहरे, व राज्य यांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/apala-jag/92d94291794b932-92c902926930-90692393f-90691693e924

या विभागात जगातील विविध बंदरे व आखते यांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-92493e92a92e93e928-93593e922940936940-92694b928-93993e924-905928941915942932928-90692393f-90992a93692e928

/education/apala-jag/91c93e91792493f915-92a94d93093893f92794d926-93594d92f91594d924940

या विभागात जगातील प्रसिध्द व्यक्तींची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/apala-jag/92d94291794b932-90592d92f93e93092394d92f-935-91c902917932947

या विभागात जगातील विविध अभयारण्य व जंगले यांची माहिती दिली आहे.

/education/apala-jag/92d94291794b932-92494093094d92591594d93794792494d930

यांमध्ये जगातील  पर्यटनस्थळे व किल्ले यांची माहिती दिली आहे.

/education/धार्मिक-संस्था-आणि-पर्यटन-सेवांचे-बनावटीकरण-करून-ऑनलाइन-बुकिंग-घोटाळे

 नागरिकांनी ऑनलाइन बुकिंग फसवणुकींबद्दल जागरूक राहावे, विशेषतः देशभरातील धार्मिक यात्रेकरू आणि पर्यटकांना लक्ष्य करणाऱ्या फसवणुकींबद्दल. 

/education/भारतीय-शिक्षण-व्यवस्था-राष्ट्रीय-विकासासाठी-संसाधने-आणि-उपक्रम

सामाजिक परिवर्तन आणि राष्ट्रीय विकासासाठी महत्त्वाची असलेली भारतीय शिक्षण व्यवस्था विकासपीडियाच्या शिक्षण पोर्टलसारख्या संसाधनांनी समर्थित आहे, जी सर्व भागधारकांसाठी बहुभाषिक माहिती प्रदान करते. NEP २०२० आणि समग्र शिक्षा अभियान सारख्या योजनांसह सरकारी उपक्रमांचे उद्दिष्ट सर्व स्तरांवर दर्जेदार शिक्षण आणि कौशल्य विकास प्रदान करणे आहे.

/education/संविधान-साक्षरता-काळाची-गरज

प्रत्येक मूल्यांचा अर्थ विद्यार्थ्यांना कृतीतून समजून सांगण्याची गरज आहे. ज्यामुळे संविधान जगण्याचा भाग होईल. संविधानाची प्रस्ताविका हा भारतीय संविधानाचा सार आहे, आरसा आहे. भारताच्या प्रस्ताविकेमध्ये आपण जर बघितले तर फक्त एका ओळीमध्ये हा भारत कसा असेल, भारतीयांना या भारतामध्ये काय मिळेल आणि या भारताची वाटचाल कशी असेल, याचे संपूर्ण चित्रण या प्रस्ताविकेमध्ये दिलेले आहे. आम्ही भारताचे लोक आणि संविधानदेखील स्वतः प्रत अर्पण करत आहोत. यामध्येच या भारतीय संविधानाचे मोठेपण आणि महानता आपणास दिसते.

/education/90592494193294d200d92f-92d93e930924-93294791692e93e93294091593e-92e93e92f92c94b932940

मायबोली
अतुल्य भारत लेखमालिका 

अक्षर ओळख करण्याकरिता अक्षर रेखाटन

या विभागात विद्यार्थीसाठी आवश्यक असलेल्या शालेय अभ्यासक्रम, विज्ञानाची पुस्तके व खेळणी, सामान्य ज्ञान, भारतीय इतिहास, कथा, कविता, गाणी या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.

गणितीय खेळाद्वारे शिक्षण देणे .

स्पेस डॉकिंग प्रयोग (SpaDeX) मिशनशी संबंधित माहिती

<div id="MiddleColumn_internal">
(१८ एप्रिल १८६३ – २१ जानेवारी १९३०). ब्रिटिश भौतिकी विज्ञ. उष्णता व ऊष्मागतिकी (उष्णतेच्या यांत्रिक व इतर प्रकारच्या असणाऱ्या संबंधांचे गणितीय विवरण करणारे शास्त्र) यांसंबंधीच्या कार्याकरिता विशेष प्रसिद्ध. त्यांचा जन्म हॅथेरॉप (ग्लॉस्टशर) येथे झाला. मार्लबरो आणि केंब्रिज येते शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी मॅकगिल विद्यापीठ, माँट्रिऑल (१८९३ – ९८), लंडन विद्यापीठ (१८९८ – १९०२) व १९०२ पासून इंपीरियल कॉलेज ऑफ सायन्स येथे भौतिकीच्या प्राध्यापकपदावर काम केले.
अचूकपणे तपमान मोजण्यासाठी त्यांनी प्लॅटिनमाचा विद्युत् रोध तपमापक व कॅलेंडर ग्रिफिथ या नावाने प्रसिद्ध असलेला विद्युत् सेतू तयार केला. बार्न्झ यांच्या समवेत तयार केलेल्या कॅलेंडर-बार्न्झ विद्युत् अखंड प्रवाह उष्णता मोजण्याची एक नाविन्यपूर्ण व अधिक सोईस्कर पद्धत शोधून काढली. वाफेसंबंधी संशोधन करून त्यांनी एक महत्वाचे सूत्र मांडले व १९१५ मध्ये पहिली वाफ-कोष्टके (वाफेच्या निरनिराळ्या गुणधर्मांसंबंधी माहिती देणारी कोष्टके) प्रसिद्ध केली. त्यांनी एक वायू तपमापक व प्रारित (तरंगरूपाने उत्सर्जित झालेली) उष्णता मोजण्यासाठी एक प्रारण तुला तयार केली होती. अंतर्ज्वलन (ज्या एंजिनात इंधनाचे ज्वलन त्यातील सिलिंडरामध्येच होते असे) एंजिन, तापक्रम (तपमानाच्या अंशांची श्रेणी), बाष्पदाब इ. उष्णतेसंबंधीच्या विषयांवर त्यांनी अनेक निबंध प्रसिद्ध केले.
रॉयल सोसायटीच्या फेलोपदावर १८९४ मध्ये त्यांची निवड झाली व १९०६ साली सोसायटीच्या रम्फर्ड पदकाचा त्यांना बहुमान मिळाला. ते लंडन येथे मृत्यू पावले.
लेखक : व.ग.भदे
स्त्रोत :<a class="external-link ext-link-icon" href="https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand3/index.php/khand3-suchi?id=5732" target="_blank" title="नवीन विंडो मध्ये ओपन होणारी बाह्य साईट ">मराठी विश्वकोश </a>
</div>