शिक्षण

विद्यार्थ्यासाठी दालन

कला 

मृत्पात्री

/education/भारतीय-शिक्षण-व्यवस्थेचा-आढावा-रचना,-उपक्रम-आणि-आव्हाने

सार्वजनिक आणि खाजगी संस्थांचे विविध मिश्रण असलेली भारतीय शिक्षण प्रणाली सर्व नागरिकांना दर्जेदार शिक्षण प्रदान करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. प्रगती असूनही, तिला असमान प्रवेश आणि गुणवत्तेच्या चिंतांसारख्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो, परंतु NEP 2020 आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यासारखे उपक्रम सुधारणेसाठी महत्त्वपूर्ण संधी देतात.

/education/3030-एकलव्य-stem-एज्युकेशन-ऑनलाइन-सिरीज

 3030 एकलव्य STEM एज्युकेशन ऑनलाइन सिरीज बद्दल माहिती प्रदान करते, CBSE द्वारे सेंटर फॉर क्रिएटिव्ह लर्निंग, IIT, गांधीनगर यांच्या सहकार्याने एक उपक्रम.

/education/बारा-गुंबद-मकबरा-आणि-मशीद-लोधी-गार्डन-दिल्ली

दिल्लीतील लोधी गार्डन येथील बारा गुंबद मकबरा आणि मशिदीची माहिती प्रदान करते

/education/93593f92694d92f93e92a940920947-935-92e93993e93593f92694d92f93e93292f947

या विभागात महाराष्ट्र, राष्ट्रीय व जागतिक विद्यापीठे व  महाविद्यालयांची आणि विविध शास्त्रीय व संशोधन संस्थांची  माहिती देण्यात आली आहे. 

/education/93693f91594d937923-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना तसेच इतरांना उपयोगी पडतील आशा काही माहितीपट (फिल्म) दिल्या आहेत. 

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e92893e91a940-92a94193894d924915947-92a94d93092f94b917-916947933923940

या विभागात विज्ञानाची पुस्तके, विज्ञानाचे प्रयोग, खेळणी यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/93894291594d93794d92e91c94093593693e93894d92494d930

या विभागात सूक्ष्मजीवशास्त्र या बद्दल माहिती दिली आहे.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928

या विभागात विज्ञानाची माहिती, प्रयोग देण्यात आले आहेत.

/education/childrens-corner/91c94893593593f93593f92792493e

या विभागात विद्यार्थ्यांसाठी सभोवतालची जैवविविधता कोणती असते याची माहिती दिली आहे. 

/education/childrens-corner/90593094d92593693e93894d92494d930

या विभागात अर्थशास्त्र या विषयी माहिती देण्यात आली आहे.

/education/childrens-corner/91592593e-91593593f92493e-935-91793e923940

या विभागात शालेय अभ्यासक्रमाच्या व्यतरिक्त साहस कथा, निसर्ग कविता व देशभक्तीपर गाणी यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/92a91594d937940

यामध्ये सृष्टीत आढळणाऱ्या विविध पक्ष्यांची माहिती देण्यात आलेली आहे. 

/education/childrens-corner/अपार-आयडी-एका-अद्वितीय-विद्यार्थी-ओळख-प्रणालीद्वारे-भारतातील-शिक्षणात-क्रांती-घडवत-आहे

एनईपी २०२० अंतर्गत भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी एक अद्वितीय ओळखपत्र, अपार आयडी, शैक्षणिक संसाधनांपर्यंत पोहोचण्यास सुलभ करते आणि शैक्षणिक प्रगतीचा मागोवा घेते. डेटा गोपनीयता आणि डिजिटल विभाजन यासारख्या आव्हानांना तोंड देताना कार्यक्षमता, वैयक्तिकृत शिक्षण आणि डेटा-चालित निर्णय घेण्यामध्ये सुधारणा करून विद्यार्थी, संस्था आणि सरकारला फायदा होतो.

/education/childrens-corner/92d93e93092494092f-90792493f93993e938

या विभागात भारतातील ऐतिहासिक घटना, भारतीय इतिहास, महत्वाच्या तारखा, स्वातंत्र्य संग्रामातील नेते या गोष्टीचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/scholarships-and-awards

शिक्षण क्षेत्रताल्या शिष्यवृत्त्या आणि बक्षिसे यांची माहिती यात दिली आहे.

/education/childrens-corner/93693e93294792f-90592d94d92f93e93891594d93092e

या विभागात पहिली ते दहावी पर्यंतच्या वर्गांचे शालेय अभ्यासक्रम समाविष्ट आहे.

/education/childrens-corner/91c94093593894393794d91f940-935-92a93094d92f93e935930923

यामध्ये विभागात विविध वनस्पतींची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/childrens-corner/90f91592693f93691593e930915

प्रत्यावर्ती (उलटसुलट दिशेने वाहणार्‍या) विद्युत् प्रवाहालाएकदिश करण्यासाठी उपयोगी पडणारे साधन.

/education/childrens-corner/90692f94b92893f92f928-92c94791f947

ग्रीसची पश्चिमेकडील बेटे. ३८० उ. व २०० पू.; क्षेत्रफळ सु. २,२६० चौ. किमी.; लोकसंख्या १,८३,६३३ (१९७१).

/education/childrens-corner/92e93e902921942

 मांडूच्या स्थानेविषयी निश्चित माहिती उपलब्ध नाही. सहाव्या शतकात याची स्थापना झाली असे मानले जात असले,

/education/childrens-corner/90892193f92a938-917902921

सिग्मंड फ्रॉइडने (१८५६–१९३९) आपल्या  मनोविश्लेषणात ज्या अनेक नव्या व क्रांतिकारक संकल्पना मांडल्या त्यांपैकी ‘ईडिपस गंड’ही एक होय.

/education/childrens-corner/91594593094b91f93f928949907921947

वनस्पती आणि प्राणी यांच्यामध्ये आढळणाऱ्या रंगद्रव्यांचा हा एक वर्ग आहे. ही द्रव्ये पिवळी, नारिंगी, लाल व जांभळी असतात.

/education/childrens-corner/92893e91793093f915-93693e93894d92494d930

भारतिय संविधान   संबधी माहिती यामध्ये दिली आहे 

/education/childrens-corner/92e947902926942-93593f91593e930-90692393f-92e93e92893893693e93894d200d92494d930

सामान्यपणे अशा व्यक्तींच्या मेंदूची कार्यक्षमता फारशी वापरली जात नाही. तर उच्च शिक्षणामुळे मेंदूचे वार्धक्य काही मर्यादेत तरी दूर रहाते. 

/education/childrens-corner/91c93e91792493f915-90792493f93993e938

या विभागात जगाच्या इतिहासाची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/childrens-corner/92e93e902921942-1

फ्रांस्वा मांसार प्रसिद्ध फ्रेंच वास्तुशिल्पज्ञ.

/education/childrens-corner/92d94291794b932

या विभागात भूगोल या विषयाची माहिती देण्यात आली आहे. 

या विभागात विद्यार्थ्यांसाठी मराठी हिंदी व इंग्रजी या भाषा  विषयाची माहिती दिली आहे.

/education/childrens-corner/93892e93e91c93693e93894d92494d930

या विभागात समाजशास्त्र विषयाची माहिती देण्यात आली आहे. 

/education/childrens-corner/938923-90692393f-90992494d938935

या विभागात सण आणि उत्सव यांची माहिती देण्यात आली आहे. 

/education/childrens-corner/92a93093894d92a930-93890293593e926-93893e92792393e930947-935-93694891594d93792393f915-916947933

या विभागात विद्यार्थीसाठी परस्पर-संवाद साधणारे व शैक्षणिक खेळ यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

या विभागामध्ये गणित व सांख्यिकी या विषयांची माहिती देण्यात आलेली आहे. 

/education/childrens-corner/91593293e/92a94591794b92193e

पॅगोडा पवित्र बौद्ध धर्मीय वास्तुप्रकार

/education/childrens-corner/91593293e/92a94091f930-92a949932-93094292c94792894d938

प्रख्यात फ्लेमिश चित्रकार.

/education/childrens-corner/91593293e/93890292693293e-93693f93294d92a928

चुना, बारीक रेती, जिप्सम, पाणी यांचे मिश्रण घोटून तयार केलेला अत्यंत मुलायम, गुळगुळीत गिलावा म्हणजे संदला.

/education/childrens-corner/91593293e/92693291594d93094d200c93593e-92b94793094d92694092893e902-93594d93994091594d924949930-90591d947905928

दलक्र्‌वा फेर्दीनां व्हीक्तॉर अझेअन विषयी माहिती

/education/childrens-corner/91593293e/91593e92494d93894193693f91593e-93994b91594193893e908

विख्यात जपानी चित्रकार. 

/education/childrens-corner/91593293e/92d93f902924

संरक्षण, बंदिस्तपणा, विभाजन इ. उद्दिष्टांनी करण्यात येणारे उभे बांधकाम म्हणजे भिंत होय.

/education/childrens-corner/91593293e/92891793093091a92893e

आधुनिक काळात नगररचना आणि तीत अंतर्भूत होणाऱ्या अनेक घटकांचे स्वरूप फार व्यापक आणि गुंतागुंतीचे झाले आहे.

/education/childrens-corner/91593293e/92a94d93294593894d91f930-91192b-92a94593093f93891a947-91593293e91593e92e

एखाद्या पदार्थाचा वा वस्तूचा साचा वा प्रतिकृती तयार करण्यासाठी माती, रेती, कागद यांसारखी जीअनेक माध्यमे वापरतात, त्यापैकी सर्वांत म्हत्त्वाचे माध्यम म्हणजे प्लॅस्टर ऑफ पॅरिस हे होय. 

/education/childrens-corner/91593293e/93694d93094092a93e926-92693e92e94b926930-93893e924935933947915930

थोर वेदाभ्यासक, वेदप्रसारक आणि चित्रकार.

/education/childrens-corner/91593293e/पार्थनॉन-हे-ग्रीसमधील-अथीना-देवतेचे-प्राचीन-मंदिर

पा र्थ नॉ न ग्रीसमधील अथीना देवतेचे प्राचीन मंदिर

/education/childrens-corner/91593293e/91793e90292793e930-936948932940

गांधार शैलीतील बुद्ध, मैत्रेय, वज्रपाणी, शाक्यमुनी, यक्ष, कुबेर, पांचिक इ. पुरुषांच्या आकृतींप्रमाणेच स्त्रियांच्याही मूर्ती वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत

/education/childrens-corner/91593293e/द्वार

द्वार विषयी माहिती

/education/childrens-corner/91593293e/91594d937-91593f930923-936948932940

क्ष-किरण शैलीचे प्राथमिक कलारूप प्रागैतिहासिक कालखंडातील आदिमानवाने त्याच्या शिकारी अवस्थेत चितारलेल्या काही प्राण्यांच्या आकृतिबंधांत दिसून येते.

/education/childrens-corner/91593293e/91794b92a941930

गोपूर’ या संस्कृत शब्दाचा अर्थ नगराच्या तसेच मंदिराच्या प्राकाराचे प्रवेशद्वार. 

/education/childrens-corner/91593293e/आफ्रिकेतील-कला

आफ्रिकेच्या विस्तीर्ण प्रदेशात प्राचीन काळापासून कलांच्या अनेक पद्धती व शैली प्रचलित आहेत.

/education/childrens-corner/91593293e/92a94d93093e91794892493f93993e93893f915-91593293e

त्कीर्ण शिल्पांसाठी प्रागैतिहासिक मानवाने गारगोटीपासून बनविलेली अणकुचीदार तक्षण-हत्यारे (ब्यूरिन) वापरली असावीत. 

/education/childrens-corner/91593293e/938902917940924-93894d92490292d

संगीताचा नादध्वनी निर्माण करणारे पाषाणस्तंभ.

/education/childrens-corner/91593293e/93294791392892c93e92494d92494093894d92493e-90693294d92c94793094d924940

लेओनबात्तीस्ता आल्बेर्ती यूरोपीय प्रबोधनकाळातील प्रसिद्ध इटालियन वास्तुशिल्पज्ञ, चित्रकार, संगीतकार व लेखक.

/education/childrens-corner/91593293e/92b93f92194092f938

अभिजात ग्रीकशिल्पकार.

/education/childrens-corner/91593293e/93693f93592391593293e

प्राचीन भारतीय ग्रंथांत चौसष्ट कलांचा उल्लेख आढळतो. त्यांमध्ये शिवणकलेला ‘सूचिवाय कर्म’ या नावाने संबोधिलेले आहे. 

/education/childrens-corner/91593293e/90593694b91593894d92490292d-1

मृत प्राण्याच्या अस्थीवरील शिल्पांकनाची एक प्राचीन व सार्वत्रिक हस्तकला.

/education/childrens-corner/91593293e/93094b91594b91594b-91593293e

अलंकरणप्रधान अशा बरोक कलाशैलीतून रोकोको शैली विकसित झाली. 

/education/childrens-corner/91593293e/91a93f92494d93091593e91a

चित्रकाच रंगीत चित्रण केलेल्या काचांचा वापर खिडक्यांची तावदाने म्हणून केला जातो. 

/education/childrens-corner/91593293e/92a940924930-91594993092894793293f938-92e93e90192694d930940906928

 पीतर कॉरनेलिस माँद्रीआन आधुनिक डच चित्रकार.

/education/childrens-corner/91593293e/92c94092693091a947-91593293e91593e92e

भारतीय धातुकामाचा हा प्रकार बिद्रीकाम वा वीदरीकाम म्हणूनही ओळखला जातो.

/education/childrens-corner/91593293e/91794d93090292593594793794d91f928

 ग्रंथाच्या दोन्ही बाजूंनी आत घड्या घालून दुमडलेले मुद्रित वेष्टन. याला पूर्वीपासून मलपृष्ठ (डस्ट कव्हर) असेही म्हटले जाते.

/education/childrens-corner/91593293e/93993894d92493594d92f93593893e92f

कारागिरांनी पूर्णपणे हातांनी किंवा पारंपरिक साधनांद्वारे बनविलेल्या कलाकुसरयुक्त दैनंदिन जीवनातील कलावस्तूंचा किंवा शोभेच्या विविध वस्तूंचा निर्मिती व्यवसाय.

/education/childrens-corner/91593293e/92c94d93093e90191d93693f93294d92a

ब्राँझ (कास्य) या धातूच्या लहानमोठ्या मूर्ती, विविध प्रकारची भांडी, आयुधे, उपकरणे, फर्निचर-वस्तू इ. तयार करण्याची कला. 

/education/childrens-corner/91593293e/93693592a94791f93f91593e

सामान्यपणे दगड, माती, लाकूड, लोखंडादी धातू अशा विविध माध्यमांच्या शवपेटिका आढळतात.

/education/childrens-corner/91593293e/91894192e91f

घुमट अर्धगोलाकार किंवा लंबगोलाकार छप्पर. घुमट या अर्थी ‘डोम'’ हा इंग्रजी शब्द साधारणत.

/education/childrens-corner/91593293e/90591593e92692e940-968-1

 दुहेरी तरफेचा वापर असलेले, सुपारी कातरण्याचे वा फोडण्याचे हत्यार. 

/education/childrens-corner/91593293e/92e92393f91593e92e

विविध आकार - प्रकारांच्या व रंगांच्या मण्यांचा वापर करून केलेले सुशोमन. 

/education/childrens-corner/91593293e/92893f93893094d91793593e926-2013-968

साहित्यातील व कलेतील या विचारप्रणाली एकोणिसाव्या शतकात विशेष प्रभावी होत्या.

/education/childrens-corner/91593293e/92e92794192c928940-91a93f92494d930936948932940

बिहारमधील एक लोककला. बिहारमध्ये दरभंगा जिल्ह्यातील मधुबनी या खेड्यात झोपड्यामध्ये भिंती, जमीन व देवतेचे पूजास्थान शुशोभित करण्यासाठी, ग्रामीण आदिवासी स्त्रिया रंगीत चित्रे काढीत.

/education/childrens-corner/91593293e/92e92894b93093e

उत्तुंगतेमुळे चटकन नजर वेधून घेणारा व पायापेक्षा अनेक पटींनी जास्त उंच व सडसडीत असलेला वास्तुप्रकार. 

/education/childrens-corner/91593293e/93094792e94d92c94d93090191f

श्रेष्ठ डच चित्रकार.रेम्ब्रँटने (१६३२–४०)या काळात व्यक्तिचित्रे, निसर्गचित्रे व मुद्रानिर्मिती या प्रकारांत प्रामुख्याने निर्मिती केली. 

/education/childrens-corner/91593293e/92893f91794d93094b-91593293e

निग्रो कला विषयी माहिती

/education/childrens-corner/91593293e/93993f92e930942-93593f92391593e92e

मनमोहक अनेकरंगी वेलबुट्टी, किनखाबपेक्षा कमी किंमत व लोकरी कापडाप्रमाणे असणारा मऊपणा यांमुळे हिमरू कापड अतिशय लोकप्रिय आहे.

/education/childrens-corner/91593293e/90692794192893f915-91a93f92494d93091593293e

आधुनिक (मॉडर्न) चित्रकलेची स्पष्ट जाणीव दृक्‌प्रत्ययवादानंतर झाली.

/education/childrens-corner/91593293e/92693f93293593e92193e

दिलवाडा विषयी माहिती

/education/childrens-corner/91593293e/93593f93993e930

पश्चिमी वाङ्मय-क्षेत्रातील आदर्शानुकरण व संकेतपालन यांवर भर देणारी महत्त्वाची विचारसरणी.

/education/childrens-corner/91593293e/91794393993694b92d928

वास्तूचा अंतर्भाग सुखकर, सुंदर व सुविधापूर्ण करण्याची कला.


/education/childrens-corner/91593293e/92a94d93092c94b92792891593e932940928-91593293e

प्रबोधनकाळ हा यूरोपच्या नवजागृतीचा आणि नवनिर्मितीचा काळ होय.

/education/childrens-corner/91593293e/93893f928945917949917

ज्यू धर्मीयांचे प्रार्थनामंदिर तसेच धार्मिक शिक्षण, पतितांना मार्गदर्शन, सामाजिक सेवा इत्यादींचे केंद्र. 

/education/childrens-corner/91593293e/92e93894d92493e92c93e

राजे, सरदार व श्रीमंत वर्गातील लोकांनी बांधलेल्या तत्कालीन थडग्यांना ‘मस्तबा’ अशी संज्ञा आहे.

/education/childrens-corner/91593293e/92c93e93094d92c93093e-93994792a94d200c93593094d925

प्रसिद्ध ब्रिटिश चित्रकर्त्री व शिल्पकर्त्री. 

/education/childrens-corner/91593293e/91892893593e926

 घनवादी चित्रणाचे बीजारोपण पॉल सेझान या चित्रकाराने केले.

/education/childrens-corner/91593293e/92c93e902927923940-1

पूर्व रोमन साम्राज्यात विकसित झालेल्या ख्रिस्ती कलेला सामान्यपणे बायझंटिन कला असे म्हटले जाते.

/education/childrens-corner/91593293e/938941932947916928-91593293e-92d93e917-968

चीनमध्ये लेखनकला ही इ. स. पू. सु. १५०० च्या आसपास चित्रलिपीच्या स्वरुपात निर्माण झाली.

/education/childrens-corner/91593293e/कलावस्तु-व-अवशेष-संरक्षण

कलावस्तु व अवशेष-संरक्षण विषयी माहिती 

/education/childrens-corner/91593293e/938930-91594d93093f93894d91f94b92b930-930947928

श्रेष्ठ ब्रिटिश वास्तुशिल्पज्ञ.रेनने आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडलेल्या लंडन शहराची पुनर्रचना एका आराखड्याद्वारे केली होती

/education/childrens-corner/91593293e/93093593f93593094d92e93e

रविवर्मा आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे भारतीय चित्रकार.

/education/childrens-corner/91593293e/92891793093091a92893e-1

नगररचनेचा इतिहास नद्यांच्या खोऱ्यात सुरू झाला.

/education/childrens-corner/91593293e/93894192893f92693094d936928

भारतीय चित्रकलेची विविधता हस्तलिखित ग्रंथांच्या सुनिदर्शनातून प्रकटली आहे. 

/education/childrens-corner/91593293e/91a94892494d92f

चैत्याचे आरंभीचे स्वरूप म्हणजे स्तूप व त्याभोवतालचा प्रदक्षिणामार्ग ह्यांना आच्छादून घेणारी गोल वास्तू. त्याच्या प्रवेशद्वारासमोर छोटीशी वीथिका असे.

/education/childrens-corner/91593293e/91b92a94d92a930

 छप्पर म्हणजे वास्तूच्या शिरोभागी असणारे आवरण होय.

/education/childrens-corner/91593293e/91792392a92493093e935-92e94d93993e92494d930947

आधुनिक काळातील प्रसिद्ध महाराष्ट्रीय शिल्पकार.

/education/childrens-corner/91593293e/90592493f93593e93894d92493593593e926

विसाव्या शतकातील दोन महायुद्धांमधल्या काळात उदयास आलेली आणि विकास पावलेली कलाविषयक व साहित्यविषयक चळवळ.

/education/childrens-corner/91593293e/92e947923930902917-91a93f92494d930923

 भित्तिचित्रांसाठी व अन्य सुट्या चित्रांसाठी वापरात असलेली एक प्राचीन रंगपद्धती. 

/education/childrens-corner/91593293e/92793e92494191593293e91593e92e

धातुकलाकाम विषयी माहिती

/education/childrens-corner/91593293e/91a93f915923930902917-91a93f92494d930923

काही माध्यमांमधून रंगविलेल्या चित्रांत रंगलेपनाचा अंतिम थर कोरडा व न चकाकणारा दिसतो. या प्रकारास चिकणरंग चित्रण असे म्हणतात. 

/education/childrens-corner/91593293e/91594193292a947-935-92493f91c94b94d92f93e

घरे, कपाटे, पेट्या, टेबलांचे खण वगैरेंतील वस्तू सुरक्षित रहाव्यात, त्या चोरीस जाऊ नयेत, तसेच अनधिकृत माणसाला उघडता येऊ नयेत म्हणून त्या बंद करून ठेवण्यासाठी फार पूर्वीपासून वापरण्यात असलेल्या व आताही नित्य वापरात असलेल्या साधनास कुलूप असे म्हणतात. 

/education/childrens-corner/91593293e/91594992894d93894d91f90291f93f928-92c94d93093e902915942936

प्रख्यात आधुनिक रूमानियन शिल्पकार.

/education/childrens-corner/91593293e/92e94192694d93093e92893f93094d92e93f924940

कृत्रिम उपायांनी केलेली अधिक प्रतींची निर्मिती म्हणजे मुद्रानिर्मिती. 

/education/childrens-corner/91593293e/92493e93091593e92e

तारकाम विषयी माहिती


/education/childrens-corner/91593293e/92c93e93293593e91994d92e92f

 सामान्यपणे चार ते सोळा वर्षे वयाच्या मुलांच्या बौद्धिक आकलनाच्या आवाक्यात येऊ शकणारे व त्यांना वाचनीय वाटणारे वाङ्मय म्हणजे बालवाङ्मय , असे म्हणता येईल.

/education/childrens-corner/91593293e/930938-93893f92694d92793e902924

रस हाच काव्याचा आत्मा, म्हणजे मुख्य प्राणभूत तत्त्व आहे, असे प्रतिपादन करणारे जे मत, त्याला ‘रससिद्धांत’ म्हणता येईल

/education/childrens-corner/91593293e/91c94d92f942-91593293e

ज्यू कला विषयी माहिती


या विभागात चित्रकला तसेच इतर कलांच्या संदर्भातील माहिती देण्यात आली आहे. 

या विभागात विद्यार्थीसाठी आवश्यक असलेल्या शालेय अभ्यासक्रम, विज्ञानाची पुस्तके व खेळणी, सामान्य ज्ञान, भारतीय इतिहास, कथा, कविता, गाणी या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.