शिक्षण

विद्यार्थ्यासाठी दालन

गणित व सांख्यिकी 

आर्थर केली 

/education/भारतीय-शिक्षण-व्यवस्थेचा-आढावा-रचना,-उपक्रम-आणि-आव्हाने

सार्वजनिक आणि खाजगी संस्थांचे विविध मिश्रण असलेली भारतीय शिक्षण प्रणाली सर्व नागरिकांना दर्जेदार शिक्षण प्रदान करण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. प्रगती असूनही, तिला असमान प्रवेश आणि गुणवत्तेच्या चिंतांसारख्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो, परंतु NEP 2020 आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यासारखे उपक्रम सुधारणेसाठी महत्त्वपूर्ण संधी देतात.

/education/3030-एकलव्य-stem-एज्युकेशन-ऑनलाइन-सिरीज

 3030 एकलव्य STEM एज्युकेशन ऑनलाइन सिरीज बद्दल माहिती प्रदान करते, CBSE द्वारे सेंटर फॉर क्रिएटिव्ह लर्निंग, IIT, गांधीनगर यांच्या सहकार्याने एक उपक्रम.

/education/बारा-गुंबद-मकबरा-आणि-मशीद-लोधी-गार्डन-दिल्ली

दिल्लीतील लोधी गार्डन येथील बारा गुंबद मकबरा आणि मशिदीची माहिती प्रदान करते

/education/93593f92694d92f93e92a940920947-935-92e93993e93593f92694d92f93e93292f947

या विभागात महाराष्ट्र, राष्ट्रीय व जागतिक विद्यापीठे व  महाविद्यालयांची आणि विविध शास्त्रीय व संशोधन संस्थांची  माहिती देण्यात आली आहे. 

/education/93693f91594d937923-93890292c902927940924-91593e939940-92e93e93993f92494092a91f-92b93f93294d92e94d938

या विभागात विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना तसेच इतरांना उपयोगी पडतील आशा काही माहितीपट (फिल्म) दिल्या आहेत. 

ई-मेधा (ई-मेडिकल हेरिटेज ऍक्सेशन कॅटलॉग) पोर्टल, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन मेडिकल हेरिटेज (NIIMH) बद्दल माहिती प्रदान करते, जे पारंपारिक औषधांचे शहाणपण दर्शविणारी 12,000 हून अधिक पुस्तके ऍक्सेस करण्याची परवानगी देते.

/education/93693f91594d93792393e91a93e-90592793f91593e930

या विभागात शिक्षणाच्या अधिकाराविषयी माहिती देण्यात आली आहे. यात बालकांचे अधिकार, त्या बद्दलची पुस्तिका, अंध व अपंग मुलांच्या शिक्षणाचा अधिकार या बद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

/education/स्वातंत्रदिन

स्वातंत्र्यदिन हा केवळ झेंडावंदन करण्याचा आणि सुट्टी उपभोगण्याचा दिवस नाही, तर तो आपल्या देशाप्रती असलेल्या कर्तव्यांची पुनर्रचना करण्याचा दिवस आहे. चला, या १५ ऑगस्टला आपण सगळे मिळून एकच संकल्प करूया ...देशाला अधिक समृद्ध, सुरक्षित आणि समतावादी बनवण्यासाठी आपण सतत कार्यरत राहू.

जय हिंद जय भारत

या विभागात शिक्षणा विषयी भारत सरकारच्या विविध योजना, कार्यक्रमांची माहिती देण्यात आली आहे.

या विभागात लोक सेवा आयोगाच्या परीक्षा, प्रवेश परीक्षा पदवी नंतर, १० वी नंतर, १२ वी नंतर या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/93893e93993f92494d92f93e93593f93792f940-93893094d93591593e939940

या विभागात प्रादेशिक, राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय साहित्य, साहित्य प्रकार व साहित्यिकांची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/पीएम-ई-विद्या

PM e-VIDYA बद्दल माहिती प्रदान करते - शैक्षणिक संसाधनांसाठी एक बहुविध प्रवेश उपक्रम.

/education/नॅशनल-कौन्सिल-फॉर-हॉटेल-मॅनेजमेंट-जॉइंट-एंट्रन्स-एक्झामिनेशन-(nchm-jee)

B.Sc च्या प्रवेशासाठी नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे आयोजित नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट जॉइंट एंट्रन्स एक्झामिनेशन (NCHM JEE) बद्दल माहिती प्रदान करते . (आतिथ्य आणि हॉटेल प्रशासन) शैक्षणिक वर्ष 2026-27 साठी नॅशनल कौन्सिल फॉर हॉटेल मॅनेजमेंट अँड केटरिंग टेक्नॉलॉजी (NCHM&amp;CT) शी संलग्न हॉटेल मॅनेजमेंट (IHM) संस्थेतील अभ्यासक्रम.

/education/प्रक्रिया-सुरक्षिततेतील-पदव्युत्तर-पदविका-कार्यक्रम

 कारखान्यांमध्ये कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या अपघातांना तोंड देण्यासाठी आयआयटी मद्रासने सुरू केलेल्या अशा प्रकारच्या पहिल्याच पदव्युत्तर पदविका कार्यक्रमाबद्दल माहिती प्रदान करते. 

या विभागात विविध शैक्षणिक संसाधनांच्या लिंक्स  दिल्या आहेत. 

या मध्ये विविध उपयुक्त ई- पुस्तके देण्यात आलेली आहेत. 

प्रस्तुत स्वलिखित कविता मानवी जीवनातील संवेदना, निसर्गप्रेम, आशावाद आणि सकारात्मक जीवनमूल्ये यांचे प्रभावी चित्रण करते. कवितेत भावनांची सहज अभिव्यक्ती असून, वाचकाला आत्मपरीक्षणाची आणि जीवनाकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा मिळते. साधी, ओघवती आणि अर्थपूर्ण भाषा हे या कवितेचे वैशिष्ट्य आहे.

/education/नॅशनल-इन्स्टिट्यूट-ऑफ-फॅशन-टेक्नॉलॉजी-प्रवेश-परीक्षा-2025-(niftee-2025)

नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी प्रवेश परीक्षा 2025 (NIFTEE 2025) ही नॅशनल टेस्टिंग एजन्सी (NTA) द्वारे UG, PG आणि Ph.D मध्ये प्रवेशासाठी घेतली जाईल. शैक्षणिक सत्र 2025-26 साठी संगणक आधारित चाचणी (CBT) / पेपर आधारित चाचणी (PBT) मोडमध्ये संपूर्ण भारतातील हिंदी आणि इंग्रजी माध्यमांमधील 82 शहरांमध्ये शैक्षणिक वर्ष 2025-26 साठी कार्यक्रम.

/education/आंतरविद्याशाखीय-शिक्षण-21व्या-शतकासाठी-विद्यार्थ्यांना-तयार-करणे

आंतरविद्याशाखीय शिक्षण हे विषयांमधील संबंध वाढवून आणि जटिल, वास्तविक-जगातील आव्हानांसाठी आवश्यक असलेल्या गंभीर विचारसरणी आणि समस्या सोडवण्याच्या कौशल्यांसह विद्यार्थ्यांना सुसज्ज करून पारंपारिक, सिल्ड अभ्यासक्रमापेक्षा अधिक प्रभावी शैक्षणिक दृष्टिकोन प्रदान करते. ही समग्र पद्धत प्रतिबद्धता वाढवते, 21व्या शतकातील महत्त्वपूर्ण कौशल्ये विकसित करते आणि विद्यार्थ्यांना वेगाने विकसित होत असलेल्या भविष्यासाठी तयार करते.

या विभागात शिक्षकांसाठी शिकवणे व शिकणे, माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर, मूल्य शिक्षण, शिकवण्याच्या पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर या विषयी माहिती देण्यात आली आहे

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e92893e91a940-92a94193894d924915947-92a94d93092f94b917-916947933923940

या विभागात विज्ञानाची पुस्तके, विज्ञानाचे प्रयोग, खेळणी यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/93894291594d93794d92e91c94093593693e93894d92494d930

या विभागात सूक्ष्मजीवशास्त्र या बद्दल माहिती दिली आहे.

/education/childrens-corner/93593f91c94d91e93e928

या विभागात विज्ञानाची माहिती, प्रयोग देण्यात आले आहेत.

/education/childrens-corner/91c94893593593f93593f92792493e

या विभागात विद्यार्थ्यांसाठी सभोवतालची जैवविविधता कोणती असते याची माहिती दिली आहे. 

/education/childrens-corner/90593094d92593693e93894d92494d930

या विभागात अर्थशास्त्र या विषयी माहिती देण्यात आली आहे.

/education/childrens-corner/91592593e-91593593f92493e-935-91793e923940

या विभागात शालेय अभ्यासक्रमाच्या व्यतरिक्त साहस कथा, निसर्ग कविता व देशभक्तीपर गाणी यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/92a91594d937940

यामध्ये सृष्टीत आढळणाऱ्या विविध पक्ष्यांची माहिती देण्यात आलेली आहे. 

/education/childrens-corner/अपार-आयडी-एका-अद्वितीय-विद्यार्थी-ओळख-प्रणालीद्वारे-भारतातील-शिक्षणात-क्रांती-घडवत-आहे

एनईपी २०२० अंतर्गत भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी एक अद्वितीय ओळखपत्र, अपार आयडी, शैक्षणिक संसाधनांपर्यंत पोहोचण्यास सुलभ करते आणि शैक्षणिक प्रगतीचा मागोवा घेते. डेटा गोपनीयता आणि डिजिटल विभाजन यासारख्या आव्हानांना तोंड देताना कार्यक्षमता, वैयक्तिकृत शिक्षण आणि डेटा-चालित निर्णय घेण्यामध्ये सुधारणा करून विद्यार्थी, संस्था आणि सरकारला फायदा होतो.

/education/childrens-corner/92d93e93092494092f-90792493f93993e938

या विभागात भारतातील ऐतिहासिक घटना, भारतीय इतिहास, महत्वाच्या तारखा, स्वातंत्र्य संग्रामातील नेते या गोष्टीचा समावेश करण्यात आला आहे.

/education/childrens-corner/scholarships-and-awards

शिक्षण क्षेत्रताल्या शिष्यवृत्त्या आणि बक्षिसे यांची माहिती यात दिली आहे.

/education/childrens-corner/93693e93294792f-90592d94d92f93e93891594d93092e

या विभागात पहिली ते दहावी पर्यंतच्या वर्गांचे शालेय अभ्यासक्रम समाविष्ट आहे.

/education/childrens-corner/91c94093593894393794d91f940-935-92a93094d92f93e935930923

यामध्ये विभागात विविध वनस्पतींची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/childrens-corner/90f91592693f93691593e930915

प्रत्यावर्ती (उलटसुलट दिशेने वाहणार्‍या) विद्युत् प्रवाहालाएकदिश करण्यासाठी उपयोगी पडणारे साधन.

/education/childrens-corner/90692f94b92893f92f928-92c94791f947

ग्रीसची पश्चिमेकडील बेटे. ३८० उ. व २०० पू.; क्षेत्रफळ सु. २,२६० चौ. किमी.; लोकसंख्या १,८३,६३३ (१९७१).

/education/childrens-corner/92e93e902921942

 मांडूच्या स्थानेविषयी निश्चित माहिती उपलब्ध नाही. सहाव्या शतकात याची स्थापना झाली असे मानले जात असले,

/education/childrens-corner/90892193f92a938-917902921

सिग्मंड फ्रॉइडने (१८५६–१९३९) आपल्या  मनोविश्लेषणात ज्या अनेक नव्या व क्रांतिकारक संकल्पना मांडल्या त्यांपैकी ‘ईडिपस गंड’ही एक होय.

/education/childrens-corner/91594593094b91f93f928949907921947

वनस्पती आणि प्राणी यांच्यामध्ये आढळणाऱ्या रंगद्रव्यांचा हा एक वर्ग आहे. ही द्रव्ये पिवळी, नारिंगी, लाल व जांभळी असतात.

/education/childrens-corner/92893e91793093f915-93693e93894d92494d930

भारतिय संविधान   संबधी माहिती यामध्ये दिली आहे 

/education/childrens-corner/92e947902926942-93593f91593e930-90692393f-92e93e92893893693e93894d200d92494d930

सामान्यपणे अशा व्यक्तींच्या मेंदूची कार्यक्षमता फारशी वापरली जात नाही. तर उच्च शिक्षणामुळे मेंदूचे वार्धक्य काही मर्यादेत तरी दूर रहाते. 

/education/childrens-corner/91c93e91792493f915-90792493f93993e938

या विभागात जगाच्या इतिहासाची माहिती देण्यात आली आहे.

/education/childrens-corner/92e93e902921942-1

फ्रांस्वा मांसार प्रसिद्ध फ्रेंच वास्तुशिल्पज्ञ.

/education/childrens-corner/91792393f924/93893e902924-905902924930-915932928

अंतर्वेशन व बहिर्वेशन सूत्रे तयार करण्याचाही अभ्यास केला जातो.

/education/childrens-corner/91792393f924/93893e92e93e92894d92f-92a94d93093894d925

सामान्य प्रस्थांचे अनेक प्रकार आहेत. प्रस्थाच्या अंतर्भागातील प्रत्येक बिंदू प्रस्थाचा भाग होतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/905902915

संख्यादर्शक चिन्हांना किंवा अक्षरांना ‘अंक’ म्हणतात. मोजण्याची. आवश्यकता मानवाला त्याच्या प्रारंभापासून स्वाभाविकपणेच भासली असावी.

/education/childrens-corner/91792393f924/93890291694d92f93e92494d92e915-93593f93694d932947937923

गणितातील या शाखेमध्ये समस्यांची संख्यात्मक उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न केला जातो. संख्यात्मक विश्लेषण हे शास्त्रही आहे तसेच ती एक कलाही आहे.

/education/childrens-corner/91792393f924/92a94090593094d938928-91593e93094d932

ब्रिटिश गणितज्ञ व आधुनिक सांख्यिकीचे (संख्याशास्त्राचे) एक संस्थापक. 

/education/childrens-corner/91792393f924/92a94d93092f94b91793e90291a93e-90592d93f91593294d92a

प्रयोगांच्या निरीक्षणांवरून निष्कर्ष काढण्याकरिता विविध सांख्यिकीय (संख्याशास्त्रीय) पद्धतींचा उपयोग करणे यांचा ‘प्रयोगाचा अभिकल्प’या विषयात समावेश होतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/90590291591792393f924

अंकगणितात प्रामुख्याने धन पूर्णाकांच्या (म्हणजे १, २, ३, ४... या नेहमीच्या स्वाभाविक संख्यांच्या) गुणधर्मांचा अभ्यास केला जातो.

/education/childrens-corner/91792393f924/91c94093593893e90291694d92f93f915940

(बायोमेट्री). विज्ञानाच्या ज्या शाखेत जीवविज्ञान आणि गणितीय सांख्यिकी (संख्याशास्त्र) ह्या दोन प्रमुख शास्त्रांचा जिवंत प्राणिमात्रासंबंधीच्या गोष्टींचे संशोधन करण्यासाठी उपयोग केला जातो

/education/childrens-corner/91792393f924/93294991793093f92592e

सोयीनुसार निवडलेली व एकापेक्षा मोठी असलेली धन संख्या आधारांक म्हणून घेऊन तिच्या घाताच्या रूपात कोणतीही संख्या मांडल्यास तिच्यातील घातांकाला त्या संख्येचा त्या आधारांकाचा लॉगरिथम म्हणतात. 

/education/childrens-corner/91792393f924/90592a94d93093e91a93293e92494d92e915-92a92694d92792493f

अप्राचलात्मक पद्धति ची माहिती 

/education/childrens-corner/91792393f924/92893f93094d92392f-92a92694d927924940

सांख्यिकीच्या (संख्याशास्त्राच्या) या शाखेची स्थापना आणि सुरुवातीचा बराचसा अभ्यास अब्राहम वॉल्ड (१९०२–५०) या अमेरिकन गणितीय सांख्यिकांनी केला

/education/childrens-corner/91792393f924/92f92694391a94d91b-92a94d93091594d93093f92f93e

भौतिक जगातील ज्या प्रक्रियांमध्ये यदृच्छता आहे अशा कोणत्याही प्रक्रियेला यदृच्छ प्रक्रिया म्हणतात. 

/education/childrens-corner/91792393f924/91794b91f940-91a94c91591f

गोटीचौकटीचा उपयोग पूर्णांक व त्यांची बेरीज  या प्राथमिक गणितकृत्याविषयीची कल्पना सुलभपणे समजावून देण्याकरिता होतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/93894191693e92494d92e947-92a93e902921941930902917-93593e938941926947935

 एक प्रसिद्घ भारतीय संख्याशास्त्रज्ञ व आहारतज्ञ

/education/childrens-corner/91792393f924/915932928

कलन याचा मूळ अर्थ जाणणे, समजावून घेणे, आकलन करणे असा आहे. कलन याचा इंग्रजी प्रतिशब्द Calculus हा Calcule (अर्थ : लहान खडे अथवा गोटे) या लॅटिन शब्दावरून आला आहे. 

/education/childrens-corner/91792393f924/93690291594191a94d91b947926

 काटकोन त्रिकोणाची काटकोनाशी संलग्न असणारी कुठलीही एक बाजू स्थिर धरून काटकोन त्रिकोण त्या बाजूभोवती फिरविल्यास कर्णाने जे वक्रपृष्ठ तयार होते, त्यास शंकू किंवा अधिक काटेकोरपणे जात्य वृत्तशंकू असे म्हणतात.

/education/childrens-corner/91792393f924/93890292d93e93594d92f92493e-967

/education/childrens-corner/91792393f924/92a94d93092e94792f

आदिसंज्ञा आणि स्वयंसिद्धके यांच्यापासून तार्किक पद्धतींनी निगमित केलेल्या विधानाला प्रमेय म्हणतात.

/education/childrens-corner/91792393f924/91191794d92f94193894d924940928-93294d935940-91594b936940

फ्रेंच गणितज्ञ. अनुप्रयुक्त (व्यावहारिक) गणितात अतिशय उपयुक्त ठरलेल्या सदसत् चलांच्या फलन सिद्धांताचे संस्थापक [ फलन]. 

/education/childrens-corner/91792393f924/90593094d92592e93f924940

सिद्धांत-स्वरूपात मांडलेल्या अर्थशास्त्रीय संकल्पनांचे सांख्यिकीय अवलोकन

/education/childrens-corner/91792393f924/93893e90291694d92f93f91594092f-90592894192e93e92893693e93894d92494d930

एखाद्या समष्टीच्या (समुदायाच्या) अज्ञात प्रचलांबद्दल अनुमान वर्तविणे हे सांख्यिकीय अनुमानशास्त्राचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. 

/education/childrens-corner/91792393f924/92c93f902926941

बिंदू हा भूमितीमधील एक मूलघटक आहे.

/education/childrens-corner/91792393f924/906932947916

दोन अथवा अधिक संचांमधील (माणसे, वस्तू, त्यांचे विविध गुणधर्म इत्यादींच्या समूहांमधील) परस्परसंबंधांचे भूमितीय चित्रण म्हणजे आलेख होय.

/education/childrens-corner/91792393f924/93593094d924941933

वर्तुळ म्हणजे प्रतलातील एक वक्र असून तो शांकव कुलातील आहे. त्याच्यावरील प्रत्येक बिंदू एका विशिष्ट बिंदूपासून ठराविक अंतरावर असतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/91792393f92493e91a93e-92493e92494d92494d93593f915-92a93e92f93e

गणिताच्या तात्त्विक पायासंबंधीच्या विवेचनांत गणितांतील मूलभूत संकल्पना व त्यांच्या संबंधीची प्रचलित गृहीतत्त्वे व स्वयंसिद्धके (स्वतः सिद्ध असलेली व सामान्यतः ग्राह्य मानण्यात येणारी तत्त्वे) यांसंबंधी तात्त्विक आणि ज्ञानविषयक चर्चा यांचा अंतर्भाव होतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/93890291a-93893f92694d92793e902924

गणितातील व तर्कशास्त्रातील प्रश्नांची मांडणी व सोडवणूक करण्याची एक रीत म्हणून संच सिद्धांत किंवा संचविज्ञान ही प्रणाली पुढे आली.

/education/childrens-corner/91792393f924/92a94d93094b92c93f91f-93593f93694d932947937923

मुख्यत्वे जीवविज्ञानातील संशोधनात वापरण्यात येणारी एक सांख्यिकीय (संख्याशास्त्रीय) विश्लेषणाची पद्धत. 

/education/childrens-corner/91792393f924/92d93e93092494092f-905902915-92e94b91c92394d92f93e91a940-92a92694d927924940

वेदांची परंपरा ही लिखित नसून मौखिक आहे. वेदकाळातील यज्ञसंस्थेतून अंक जन्माला आले.अग्नीला आहुती देताना भारतीयांनी जयघोषात पहिल्या पूर्णांकाचा उच्चार केला असणार. 

/education/childrens-corner/91792393f924/92c93994191a93093e92494d92e915-93593f93694d93094d932947937923

 बहुचरात्मक प्रदत्ताशी (अनेक यदृच्छ चलासंबंधीच्या – म्हणजे चरांच्या – माहितीशी वा आकडेवारीशी) संबंधित असणारा →सांख्यिकीय अनुमानशास्त्राचा भाग होय.

/education/childrens-corner/91792393f924/90693594d92f94293993893f92694d92793e902924

आव्यूह म्हणजे काही [सत् किंवा सदसत्, संख्या] संख्यांची एका विशिष्ट तऱ्हेने केलेली आयताकार मांडणी. ज्या संख्यांनी आव्यूह तयार होतो त्यांना त्या आव्यूहाचे घटक म्हणतात. 

/education/childrens-corner/91792393f924/93893e90291694d92f93f91594092f-92d94c92493f915940

सांख्यिकीय यामिकी

/education/childrens-corner/91792393f924/907-e

गणितातील एक महत्त्वाची संख्या. ऑयलर (१७०७–८३) या गणितज्ञांनी e ही संख्या शोधून काढली. 

/education/childrens-corner/91792393f924/905935915932928-935-93892e93e915932928

कलन या गणितशाखेचे अवकलन व समाकलन असे दोन विभाग मानतात. 

/education/childrens-corner/91792393f924/92893f92f92e93e932947916928

एखाद्या समीकरणाने दोन वा अधिक चलांसंबंधी  जो गणितीय नियम व्यक्त होतो 

/education/childrens-corner/91792393f924/90f91593094292a92493e

भूमितीत, दोन एकतली (एका पातळीत असलेल्या) आकृत्यांमध्ये (मग त्या दोन्ही एकाच प्रतलात म्हणजे पातळीत असोत वा भिन्न प्रतलांत असोत) जर बिंदूस बिंदू असा एकास-एक संवाद असून

/education/childrens-corner/91792393f924/91792393f92494092f-93593f91792e928

विवेचन पद्धती निर्दोष असेल, तर गणितीय विगमनने काढलेला निष्कर्ष संपूर्णत: बरोबर असतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/93593f92e93e-93593f93792f915-93893e90291694d92f93f915940

विमाविज्ञानाच्या या शाखेत विविध विमाविषयक जोखिमी लक्षात घेऊन विम्याच्या हप्त्यांचे परिगणन करण्यासाठी सांख्यिकीय (संख्याशास्त्रीय) संकल्पनांचा व पद्धतींचा वापर करण्यात येतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/93890292d93e93594d92f92493e-93893f92694d92793e902924

ही शुद्धद्ध गणिताची एक शाखा असून तिच्यात संभाव्यता या संकल्पनेचा गणिती पद्धतीने अभ्यास केला जातो

/education/childrens-corner/91792393f924/91593e93293694d930947922940-93593f93694d932947937923

स्थूलमानाने एखद्या चलाच्या ( बदलत्या राशीच्या) मूल्यांचा कालक्रमानुसार अनुक्रम लावला, तर त्याला कालश्रेढी म्हणतात.

/education/childrens-corner/91792393f924/92a94d930924932

ग्रीक भूमितिविज्ञ यूक्लिड यांनी पृष्ठाची व्याख्या अशी दिली आहे, 'ज्याला फक्त लांबी व रुंदी आहे

/education/childrens-corner/91792393f924/93590291f928-93893f92694d92793e902924

वंटन सिद्धांत हा गणितीय सांख्यिकीतील मूलभूत महत्त्वाचा भाग आहे. त्यात संभावी चल व त्यांची वंटने (वितरणे) यांचा विचार होतो.

/education/childrens-corner/91792393f924/90693094d925930-915947932940

इंग्लिश गणितज्ञ. गणितीय विश्लेषण व बीजगणित या विषयांत महत्त्वाचे कार्य. त्यांचा जन्म रिचमंड, सरे येथे झाला. 

/education/childrens-corner/91792393f924/93893e90291694d92f93f915940

कोणत्याही प्रकारच्या संख्यात्मक स्वरूपातअसलेल्या माहितीसंबंधातील उपपत्ती व तिचा सैद्घांतिक अभ्यास याअर्थाने सांख्यिकी हे शास्त्र आता ओळखले जाते.

/education/childrens-corner/91792393f924/93694292894d92f

गणितामध्ये शून्य ही संकल्पना एक संख्या म्हणून आणि एखाद्या चलाचे मूल्य म्हणून अशा दोन प्रकारे वापरण्यात येते. 

/education/childrens-corner/91792393f924/91794b93294092f-93993093e92494d92e91593e90291a947-91794192392793094d92e

दिलेल्या कोणत्याही म घाताची, परस्परांशी एकघाती संबंध नसलेली, अशी (२ म+१) पृष्ठ गोलीय हरात्मके अस्तित्वात असतात. 

/education/childrens-corner/91792393f924/91794b93294092f-93993093e92494d92e915947

गोलीय हरात्मके ही गणितशास्त्रातील एका विशिष्ट प्रकारची फलने (गणितीय संबंध) होत. 

/education/childrens-corner/91792393f924/90693094d92593f915-93893e90291694d92f93f915940

एखाद्या देशाच्या किंवा राज्याच्या अर्थव्यवस्थेसंबंधी दिलेली सर्वसाधारण अशी आकडेवार माहिती

/education/childrens-corner/91792393f924/92a93e92f94d-p

प्रतलावर काढलेल्या कोणत्याही वर्तुळाचा परिघ (लांबी) आणि त्याचा व्यास (लांबी) यांचे गुणोत्तर एकच (कायम) असते, हे गुणोत्तर दर्शविण्याकरिता π (पाय्) हे ग्रीक अक्षर वापरतात [मात्र ही परिस्थिती यूक्लिडीय भूमितीमध्येच सत्य असते.

/education/childrens-corner/91792393f924/93892693f936

सदिश ही गणितातील संकल्पना भौतिकीच्या गरजेपोटी निर्माण झाली.

/education/childrens-corner/91792393f924/90590292493094d935947936928-935-92c93993f93094d935947936928

जर क्ष आणि य या दोन चलांमधील (बदलत्या राशींमधील) य = फ (क्ष) हा फलनसंबंध (परस्पर संबंधदर्शक समीकरण) माहीत असेल तर क्ष च्या फलन-प्रांतातील कोणत्याही मूल्यासाठी य चे मूल्य काढता येते.

/education/childrens-corner/91792393f924/92a94d93092493f92693094d936-93893094d93594791594d937923-93893f92694d92793e902924

माहिती वा आकडेवारी विशिष्ट तत्त्वांनुसार प्रातिनिधिक नमुन्याच्या स्वरूपात म्हणजे प्रतिदर्शाच्या स्वरूपात गोळा करण्याच्या व तिचे विश्लेषण करून त्यावरून अनुमाने वा निष्कर्ष काढण्याच्या पद्धतीला प्रतिदर्श सर्वेक्षण म्हणतात.

/education/childrens-corner/91792393f924/92893f93094d92694793693e902915

वस्तूंच्या वा वस्तु-समूहाच्या बाबतीत दोन स्थितींत किंवा दोन कालखंडांत त्यांच्या बाजारभावांत किंवा अन्य मापनीय चलांत (बदलणाऱ्या राशींत) होणाऱ्या बदलांची सर्वसाधारण पातळी अजमाविण्याचे गमक 

/education/childrens-corner/91792393f924/93593f91a93092393e91a947-93593f93694d932947937923

हे सांख्यिकीय तंत्र ⇨सर रॉनल्ड एल्मर फिशर यांनी प्रथम शोधून काढले

/education/childrens-corner/91792393f924/90593593f92d93e91c94d92f-93890291694d92f93e

ज्या संख्येला १ किंवा ती स्वतः यांखेरीज दुसऱ्या कोणत्याही संख्येने भाग जात नाही, तिला 'अविभाज्य संख्या' म्हणतात.

/education/childrens-corner/91792393f924/91794192393592494d92493e-92893f92f90292494d930923

ग्राहकाच्या विशिष्ट गरजांनुसार उत्पादकाला आपल्या कारखान्यातून बाहेर पडणाऱ्या मालाची गुणवत्ता विशिष्ट पातळीवर नियंत्रित ठेवणे आवश्यक असते.

/education/childrens-corner/91792393f924/93890291694d92f93e

नैसर्गिक संख्या क्रमाने येतात व पुढील संख्या मागील प्रत्येक संख्येहून मोठी असते. 

/education/childrens-corner/91792393f924/90592894191594d93092e93e92494d92e915-93593f93694d932947937923-93893e90291694d92f93f91594092f

उपलब्ध सांख्यिकीय निरीक्षणांचे विशिष्ट पद्धतीने एकामागून एक म्हणजे अनुक्रमाने विश्लेषण करून योग्य ते अनुमान काढण्याच्या तंत्राला अनुक्रमात्मक विश्लेषण म्हणतात 

/education/childrens-corner/91792393f924/93892e93e915932-93892e940915930923947-935-93094292a93e902924930947

सैद्धांतिक आणि उपयोजित गणितामध्ये समाकल समीकरणे व त्यांचीच पर्यायी रूपांतरे यांचा उपयोग केला जातो. 

/education/childrens-corner/91792393f924/91594393793f-93893e90291694d92f93f915940

कृषिविषयक  निरनिराळ्या बाबींसंबंधी पद्धतशीरपणे गोळा व संग्रहित केलेली आकडेवारी म्हणजे कृषी सांख्यिकी होय

/education/childrens-corner/91792393f924/93294791392a94b93294d91f-91594d93094b928947915930

जर्मन गणितज्ञ. उच्च बीजगणितात उल्लेखनीय कार्य. त्यांचा जन्म लीग्निटस येथे झाला.

/education/childrens-corner/91792393f924/93890292d93e93594d92f92493e-968

/education/childrens-corner/91792393f924/92693e92e94b926930-92793094d92e93e928902926-91594b93890292c940

एक प्रसिद्ध प्राच्यविद्यापंडित व गणितज्ञ. जागतिक कीर्तीचे बौद्ध धर्माचे अभ्यासक प्रा. धर्मानंद कोसंबी हे त्यांचे वडील.

या विभागामध्ये गणित व सांख्यिकी या विषयांची माहिती देण्यात आलेली आहे. 

या विभागात विद्यार्थीसाठी आवश्यक असलेल्या शालेय अभ्यासक्रम, विज्ञानाची पुस्तके व खेळणी, सामान्य ज्ञान, भारतीय इतिहास, कथा, कविता, गाणी या विषयांची माहिती देण्यात आली आहे.