चला करूया बोलक्या भिंती : डोंगरताल गावात शैक्षणिक क्रांती - एक शैक्षणिक नवोपक्रम राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० नुसार शिक्षण हे केवळ वर्गखोल्यांपुरते मर्यादित न राहता विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन जीवनाशी जोडले जाणे आवश्यक आहे. विशेषतः आदिवासी व दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी नाविन्यपूर्ण उपक्रमांची गरज आहे. याच उद्देशाने रामटेक तालुक्यातील आदिवासीबहुल डोंगरताल गावामध्ये "चला करूया बोलक्या भिंती" हा अभिनव शैक्षणिक उपक्रम राबविण्यात आला. या उपक्रमामध्ये गावातील सार्वजनिक भिंतींना शैक्षणिक स्वरूप देऊन त्या विद्यार्थ्यांसाठी सतत शिकण्याचे माध्यम बनविण्यात आले. गावातील प्रत्येक भिंत ही विद्यार्थ्यांसाठी एक खुली शाळा बनावी आणि विद्यार्थी खेळता-खेळता शिकावेत, हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश होता. आदिवासीबहुल डोंगरताल गावातील अनेक विद्यार्थ्यांना सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक अडचणींना सामोरे जावे लागते. पालकांची निरक्षरता, आर्थिक दुर्बलता, शैक्षणिक साधनांचा अभाव आणि घरामध्ये अभ्यासासाठी पोषक वातावरण नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणावर परिणाम होतो. या समस्येवर प्रभावी उपाय म्हणून डोंगरताल गावातील सार्वजनिक भिंतींचा शैक्षणिक साधन म्हणून उपयोग करण्याची अभिनव संकल्पना विकसित करण्यात आली. उपक्रमाच्या सुरुवातीला विद्यार्थ्यांची पूर्व चाचणी घेण्यात आली. त्यानंतर डोंगरताल गावातील पालक, ग्रामपंचायत सदस्य, शिक्षक आणि ग्रामस्थ यांच्या सहकार्याने नियोजन करण्यात आले. गावातील शाळा, अंगणवाडी, सार्वजनिक इमारती आणि प्रमुख रस्त्यांवरील भिंतींची निवड करून त्या आकर्षक रंगांनी सजविण्यात आल्या. या भिंतींवर मराठी वर्णमाला, इंग्रजी Alphabet, अंक, पाढे, गणिती संकल्पना, विज्ञान, पर्यावरण, सामान्य ज्ञान, जीवनमूल्ये, स्वच्छतेचे संदेश आणि प्रेरणादायी सुविचार चित्रांसह रेखाटण्यात आले. या संपूर्ण प्रक्रियेत विद्यार्थ्यांनी उत्साहाने सहभाग घेतला आणि स्वतःच्या हाताने गावाच्या भिंती शैक्षणिक बनवल्या. या उपक्रमामुळे डोंगरताल गावात शिक्षणाबाबत सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले. विद्यार्थी शाळेच्या वेळेनंतरही भिंतींवरील माहिती वाचून अभ्यास करू लागले. पालकांनीही मुलांसोबत भिंतीवरील माहिती वाचण्यास सुरुवात केली. शिक्षक, ग्रामस्थ आणि विद्यार्थी यांच्या संयुक्त प्रयत्नांमुळे संपूर्ण गाव एक "खुली शाळा" बनले. उपक्रमाच्या परिणामांचे मूल्यांकन पूर्व व पश्चात चाचण्यांद्वारे करण्यात आले. विद्यार्थ्यांच्या वाचन, लेखन, गणित, उपस्थिती, आत्मविश्वास आणि सहभागामध्ये लक्षणीय वाढ झाल्याचे दिसून आले. तसेच पालकांचा शाळेशी संपर्क वाढला आणि शिक्षणाबाबत सकारात्मक दृष्टीकोन निर्माण झाला. "चला करूया बोलक्या भिंती" हा उपक्रम केवळ भिंती रंगविण्याचा कार्यक्रम नसून डोंगरताल गावाला शिक्षणाचे मुक्त केंद्र बनविण्याचा एक प्रभावी सामाजिक आणि शैक्षणिक प्रयोग आहे. सुनील विठोबा वेळेकर यांच्या पुढाकारातून राबविण्यात आलेल्या या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये शिकण्याची आवड, आत्मविश्वास आणि सर्जनशीलता वाढली आहे. कमी खर्चात, स्थानिक संसाधनांचा प्रभावी वापर करून संपूर्ण गावाला शिक्षणाशी जोडणारा हा उपक्रम आज इतर ग्रामीण व आदिवासी भागांसाठी प्रेरणादायी आदर्श ठरत आहे.