भारत सरकार - मिशन शक्ती (महिला आणि बाल विकास मंत्रालय) मिशन शक्ती - देशभरातील महिला आणि मुलींची सुरक्षा, सुरक्षा, संरक्षण आणि सक्षमीकरण मजबूत करण्याच्या उद्देशाने भारत सरकारचा एक प्रमुख महिला सक्षमीकरण उपक्रम. हे मिशन मोडमध्ये (२०२१-२२ ते २०२५-२६) जीवनचक्र दृष्टिकोनासह राबविले जात आहे - सुरक्षिततेपासून ते सामाजिक आणि आर्थिक सक्षमीकरणापर्यंतच्या समस्यांना संबोधित करणे. • मिशन शक्ती अधिकृत पोर्टल – https://missionshakti.wcd.gov.in/ • मिशन शक्ती मार्गदर्शक तत्त्वे (पीडीएफ, सरकारी दस्तऐवज) – https://missionshakti.wcd.gov.in/public/documents/whatsnew/Mission_Shakti_Guidelines.pdf • मिशन शक्ती संसाधने आणि माहिती – https://missionshakti.wcd.gov.in/resource • मिशन शक्ती अंतर्गत लिंग बजेटिंग – https://missionshakti.wcd.gov.in/gender-budgeting प्रमुख वैशिष्ट्ये - • मंत्रालये आणि राज्य/केंद्रशासित प्रदेशांमधील एकात्मिक सेवा. • तंत्रज्ञान-सक्षम देखरेख, सुविधांचे भौगोलिक-टॅगिंग आणि अभिप्राय प्रणाली. • लिंगभेद दूर करण्यासाठी जागरूकता मोहिमा. प्रमुख उपक्रम आणि फायदे - • हिंसाचार आणि त्रासाला तोंड देणाऱ्या महिलांसाठी संरक्षण सेवा. • महिलांचे हक्क आणि लिंग समस्यांवरील जागरूकता मोहिमा. • हेल्पलाइन क्रमांक आणि समर्थन प्रणाली. • काम करणाऱ्या मातांना (क्रेचेस), प्रसूती भत्ते यासाठी समर्थन. • कौशल्ये, वसतिगृहे आणि समर्थन गृहांद्वारे सक्षमीकरण. • देशभरात सेवा वितरण सुधारण्यासाठी एकत्रीकरण. उद्दिष्टे - • संकटात असलेल्या किंवा हिंसाचाराला तोंड देणाऱ्या महिलांना आधार आणि संरक्षण प्रदान करणे. • बचाव, पुनर्वसन आणि कायदेशीर मदतीसाठी व्यवस्था स्थापित करणे. • महिलांसाठी सरकारी सेवांमध्ये प्रवेश सुधारणे. • सामाजिक मानसिकता आणि लिंगभेद बदलण्यासाठी जागरूकता वाढवणे. • महिला कल्याणासाठी काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांसाठी क्षमता आणि प्रशिक्षण निर्माण करणे. दोन प्रमुख उपयोजना १. संबल (सुरक्षा आणि सुरक्षा) - वन स्टॉप सेंटर्स (OSCs): हिंसाचाराने पीडित महिलांसाठी एकात्मिक सहाय्य (कायदेशीर, वैद्यकीय, समुपदेशन). महिला हेल्पलाइन (१८१): आपत्कालीन आणि गैर-आपत्कालीन मदतीसाठी २४×७ टोल-फ्री क्रमांक. जागरूकता आणि न्यायासाठी बेटी बचाओ बेटी पढाओ आणि नारी अदालत. २. समर्थ्य (सबलीकरण) - शक्ती सदन: कठीण परिस्थितीत आणि तस्करीतून वाचलेल्या महिलांसाठी घरे. सखी निवास: काम करणाऱ्या महिलांसाठी वसतिगृहे. पीएमएमव्हीवाय आणि पाळणा समर्थन (पालना): मातृत्व आणि बालसंगोपन समर्थन. प्रशासन आणि सेवांसाठी महिला सक्षमीकरणासाठी राष्ट्रीय, राज्य आणि जिल्हा केंद्रे. अर्थसंकल्प आणि लक्ष केंद्रित करा२०२५-२६ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात सरकारने सुरक्षा (संबल) आणि सक्षमीकरण (समर्थ्य) घटकांद्वारे मिशन शक्ती योजना राबविण्यासाठी महत्त्वपूर्ण निधीची तरतूद केली. थोडक्यात: मिशन शक्ती हा भारताचा एकात्मिक कार्यक्रम आहे जो महिलांना हिंसाचारापासून संरक्षण देतो, त्यांच्या हक्कांना प्रोत्साहन देतो आणि एकाच छत्राखाली अनेक योजनांद्वारे त्यांना सामाजिक आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करतो. अधिकृत हेल्पलाइन• महिला हेल्पलाइन (२४×७): १८१ - मिशन शक्तीच्या सुरक्षा घटकांतर्गत आपत्कालीन मदत.