कौटुंबिक हिंसाचार म्हणजे काय? कौटुंबिक नातेसंबंधांमध्ये होणारा कोणताही अन्यायकारक, जबरदस्तीचा किंवा हिंसक वर्तनाचा प्रकार म्हणजे कौटुंबिक हिंसाचार. कौटुंबिक हिंसाचाराचे प्रकार: शारीरिक हिंसाचार – मारहाण, ढकलणे, जखमी करणे मानसिक / भावनिक हिंसाचार – अपमान, धमकी, सतत टोमणे आर्थिक हिंसाचार – पैसे न देणे, नोकरी करू न देणे लैंगिक हिंसाचार – जबरदस्तीचे लैंगिक संबंध कौटुंबिक हिंसाचार प्रतिबंधक कायदा भारतामध्ये Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005 लागू आहे. या कायद्यानुसार: महिलेला सुरक्षित निवासाचा हक्क आहे हिंसाचार करणाऱ्या व्यक्तीवर प्रतिबंधक आदेश दिला जाऊ शकतो आर्थिक मदत व नुकसानभरपाई मिळू शकते संरक्षण अधिकारी व सेवा प्रदाते मदतीसाठी उपलब्ध असतात पीडित महिलांचे हक्क सुरक्षिततेचा हक्क सन्मानाने जगण्याचा हक्क आर्थिक सहाय्य मिळण्याचा हक्क न्यायालयीन संरक्षणाचा हक्क मदत सेवा व हेल्पलाईन क्रमांक कौटुंबिक हिंसाचाराची तक्रार करण्यासाठी खालील सेवा उपलब्ध आहेत: महिला हेल्पलाईन 181 राष्ट्रीय महिला आयोग हेल्पलाईन 7827-170-170 आपत्कालीन सेवा 112 तक्रार कशी करावी? जवळच्या पोलीस स्टेशनमध्ये तक्रार करा महिला संरक्षण अधिकाऱ्याशी संपर्क साधा जिल्हा महिला व बाल विकास कार्यालयात अर्ज करा हेल्पलाईनवर कॉल करून मार्गदर्शन घ्या समाजाची भूमिका कौटुंबिक हिंसाचार थांबवण्यासाठी समाजाने पुढाकार घ्यावा. पीडितांना दोष न देता त्यांना आधार देणे, योग्य माहिती देणे आणि कायदेशीर मदत मिळवून देणे आवश्यक आहे. निष्कर्ष कौटुंबिक हिंसाचार सहन करणे हा पर्याय नाही. कायदे, योजना आणि मदत सेवा उपलब्ध आहेत. योग्य माहिती आणि धैर्य यांच्या सहाय्याने प्रत्येक पीडित व्यक्ती सुरक्षित आणि सन्मानाने जीवन जगू शकते. संदर्भ : महिला आणि बाल विकास मंत्रालय