भारतीय हवामानशास्त्र विभागाने (IMD) चालू वर्षातील उष्ण हवामान हंगामाच्या तापमानाबाबत जारी केलेल्या हंगामी अंदाजानुसार, देशातील बहुतेक भागात कमाल तापमान सामान्यपेक्षा जास्त असण्याची शक्यता आहे. म्हणूनच, बहु-क्षेत्रीय आणि बहु-आयामी प्रशासकीय दृष्टिकोनातून अति उष्ण हवामानाच्या प्रतिकूल परिणामांचे व्यवस्थापन आणि कमी करण्यासाठी प्रभावी पावले उचलणे आवश्यक आहे. अति उष्णतेच्या लाटांपासून कामगारांच्या संरक्षणासाठी उपाययोजना मालकांनी घ्यावयाच्या उपाययोजना वेगवेगळ्या क्षेत्रातील कर्मचारी/कामगारांसाठी कामाच्या वेळेचे पुनर्निर्धारण कामाची गती कमी करणे, विशेषतः जर कामगाराला ओव्हनमध्ये थोडासा उष्णतेचा ताण जाणवत असेल तर उन्हाळ्यात शारीरिक काम करण्यासाठी पीस रेट आणि आवश्यकता / निकड यांचे नियमन करण्यासाठी आवश्यक व्यवस्था सुनिश्चित करणे. कामाच्या ठिकाणी पुरेशा पिण्याच्या पाण्याच्या सुविधा आणि इलेक्ट्रोलाइट पूरक पदार्थांची खात्री करणे. खूप उष्ण परिस्थितीत, कामगारांनी दर १५-२० मिनिटांनी किमान एक ग्लास पाणी प्यावे. विश्रांती क्षेत्रे कामाच्या ठिकाणाजवळ शक्य तितक्या जवळ असावीत. कामाच्या ठिकाणी पुरेसे वायुवीजन आणि थंडपणा सुनिश्चित करा. बांधकाम/बाहेरील कामगारांना आपत्कालीन बर्फ पॅक आणि उष्माघात प्रतिबंधक साहित्याची तरतूद करणे. कामगारांची नियमित आरोग्य तपासणी सुनिश्चित करण्यासाठी आरोग्य विभागाशी समन्वय साधणे. कामगारांमध्ये अति उष्णता आणि आर्द्रतेमुळे होणाऱ्या धोक्यांबद्दल जागरूकता निर्माण करा आणि त्यावर उपाययोजना करा. कामगार दलाने घ्यावयाच्या उपाययोजना तहान लागली नसली तरी पुरेसं आणि शक्य तितक्या वेळा पाणी प्या. हलके, हलक्या रंगाचे, सैल आणि छिद्रयुक्त सुती कपडे घाला. उन्हात बाहेर पडताना संरक्षक गॉगल, छत्री/टोपी, बूट किंवा चप्पल वापरा. जर तुम्ही बाहेर काम करत असाल तर टोपी किंवा छत्री वापरा आणि डोके, मान, चेहरा आणि हातपायांवर ओले कापड वापरा. अल्कोहोल, चहा, कॉफी आणि कार्बोनेटेड सॉफ्ट ड्रिंक्स टाळा, ज्यामुळे शरीर डिहायड्रेट होते. जास्त प्रथिने असलेले अन्न टाळा आणि शिळे अन्न खाऊ नका. जर तुम्हाला अशक्त किंवा आजारी वाटत असेल तर ताबडतोब डॉक्टरांना भेटा. शरीराला पुन्हा हायड्रेट करण्यास मदत करणारे ओआरएस, लस्सी, तोरणी (तांदळाचे पाणी), लिंबू पाणी, ताक इत्यादी घरगुती पेये वापरा. सनस्ट्रोकने बाधित व्यक्तीच्या उपचारांसाठी टिप्स त्या व्यक्तीला थंड जागी, सावलीत झोपवा. तिला/तिला ओल्या कापडाने पुसून टाका/शरीर वारंवार धुवा. डोक्यावर सामान्य तापमानाचे पाणी ओता. मुख्य म्हणजे शरीराचे तापमान कमी करणे. त्या व्यक्तीला ओआरएस प्यायला द्या किंवा लिंबू सरबत/तोरणी किंवा शरीराला पुन्हा हायड्रेट करण्यासाठी उपयुक्त असे काहीही द्या. त्या व्यक्तीला ताबडतोब जवळच्या आरोग्य केंद्रात घेऊन जा. रुग्णाला ताबडतोब रुग्णालयात दाखल करण्याची आवश्यकता आहे, कारण उष्माघात प्राणघातक ठरू शकतो. स्रोत: राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण